

D4296

@#། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཝ་ཙ་ན་མུ་ཁ་ཡུ་དྷོ་བ་མ་ནཱ་མ་པྲྀཏྟི། བོད་སྐད་དུ། སྨྲ་བའི་སྒོ་མཚོན་ཆ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེལ་པ། སྨྲ་བའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འདིར་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པར་བཞེད་པས། བར་ཆད་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཡ་རབས་ཀྱི་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དང་པོར་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་། དགོས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་བཤད་པར་བྱ་བར་དམ་བཅས་ནས། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གཞུང་ཉིད་ལེགས་པར་བསྟན་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པ་ཡང་དོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་བར་བྱ་བའི ཕྱིར།དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྔོ་བ་དང་བཅས་པ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལ་འདིའི་གཞུང་ཉིད་ཀྱང་ཡི་གེའི་ཚོགས་དང་། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཡན་ལག་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ལྡང་ ཚད་དང་།ངེས་པའི་ཚིག་དང་། དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདིར་ཕྱག་འཚལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྨྲ་མཆོག་གཙོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ལྷ་དང་། བདུད་ལ་སོགས་པ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་ སངས་རྒྱས་ཏེ།དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲ་བའི་ཡན་ལག་རྫོགས་དོན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དམ་བཅའ་བ་དག་བསྟན་པར་མཛད་པ་ལས། འདིར་དགོས་པ་ནི་སྨྲ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ལུས་པ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ་ཞེས་སོ། ། གང་ཞིག་ཅེ་ན། ངག་གི་འདུ་བྱེད་གང་དེ་ཡི། །ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ངག་གི་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚོགས་པ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནོ། །དེ་བདག་གིས་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་གཞུང་ཉིད་བསྟན་པ་ལས། དང་པོར་ཡི་གེ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གནས ལས་བྱེད་པ་དང་ཕྲད་པས་སྒྲ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཁོག་པ་མགྲིན་པ་རྐན་དང་ལྕེ། །སྣ་དང་སྤྱི་བོ་སོ་དང་མཆུ། །སྤྱི་དང་རེ་རེར་ཆ་དག་ལས། །ཕྲད་དང་ཅུང་ཟད་ཕྲད་པ་དང་། །དོག་པ་དང་ནི་ཡངས་པ་ནས། །དྲང་པོ་བསྒྲེང་དང་བཀུག་པ་དང་། །བསྟོད་པ་དང་ནི་སྨད་པ་དང་། ། བསྒྲིམས་དང་ཀློད་པའི་ང་རོ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་སྤྱི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་འདི་རྣམས་སྤྱིའི་ཆ་ནས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་པི་ཝང་གི་སྒྲ་ཁོག་པ་དང་། པགས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་། ལག་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སྒྲ་འབྱུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གནས འདི་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཚོགས་པ་ནས་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་འབྱུང་ངོ་།།རེ་རེའི་ཆ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་པི་ཝང་གི་སྒྲ་དེ་དག་ཕོ་སྒྲ་ཕོ་རྒྱུད་ལས་འབྱུང་། མོ་སྒྲ་མོ་རྒྱུད་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན། གནས་འདི་དག་སོ་སོ་ལས་ཡི་གེ་སོ་སོའི་སྒྲ་ཤས་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། འདི་དག་ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་ འཆད་པའི་སྐབས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཕྲད་དང་ཅུང་ཟད་ཕྲད་པ་དང་། །དོགས་པ་དང་ནི་ཡངས་པ་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་བཞི་ནི་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་པི་ཝང་གི་སྒྲ་ལ་མཐེབ་མོ་དང་གཞུ་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྐྱོད་པའི་ཚེ་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་བ་ལྟར་གནས་འདི་རྣམས་སུ་ཕྲད་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།འདི་ཡང་ཞིབ་ཏུ་འོག་ནས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ལས་སྒྲ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་འབྱུང་ཞེ་ན། དྲང་པོ་བསྒྲེང་དང་བཀུག་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིས་ནི་གནས་དང་བྱེད་པ་ཕྲད་པ་ལས་དབྱངས་ཀྱི་རྩ་བ་བདུན་འབྱུང་ བར་སྟོན་ཏོ།

印度语称为'语门武器般论'，藏语称为'语门武器般论释'。顶礼一切智者中最胜者。
此处欲造论典者，为了遣除障碍及随顺贤者之道，首先顶礼；为了了知所需，宣说所要阐述之内容后，善说论典正文，为使造论成就大义，宣说回向善根。
其中此论正文也宣说字母聚、名聚及句聚。简要而言，彼等支分如何宣说者，即以彼等之因、自性、数量、词义及分类来说明。
其中首先为显示顶礼，故说'顶礼语中最胜主'。沙门、婆罗门、天、魔等具理智者中最胜者即是佛陀，顶礼彼已当说，如是宣说。
为何如此？以'为圆满语支分'等宣说立誓，此中目的是为了圆满语言之一切因缘。
何者？说'彼语行聚集'，语之作用即是行，其聚集即是因缘。我当宣说此义。
今显示正文，首先宣说字母。为显示彼由总别处所作用及接触如何发声，故说：'腹喉腭及舌，鼻顶齿与唇，由总及别分，接触微触及，狭处与宽处，直扬与屈曲，赞叹及贬低，紧缓声音起。'
其中'总'者，谓从此等处所总体而生，如琵琶声从腔体、皮、弦、把手等一切处发声。如是从此等处所总聚中生字母声。
'别分'者，如琵琶声中阳声从阳弦生，阴声从阴弦生。如是从此等各别处所，各别字母声多分而生。此等详细当于下文解说处了知。
'接触微触及，狭处与宽处'此四者是作用缘，如琵琶声被拇指和弓弦拨动时声音变异，如是于此等处所由接触等缘使声差别，此亦当于下文详细了知。
从彼等生何等声？故说'直扬与屈曲'等。此显示由处所与作用接触而生七种基本元音。

།དྲང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངག་འདི་བདུན་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དྲང་པོ་ནི་ཨའོ། །བསྒྲེངས་པ་ནི་ཨེའོ། །བཀུག་པ་ནི་ཨིའོ། །བསྟོད་པ་ནི་ཨོའོ། །སྨད་པ་ནི་ཨུའོ། །བསྒྲིམས་པ་ནི་རྀའོ། །གློད་པ་ནི་ལྀའོ། །དེ་ལ་ང་རོ་བདུན་ནི་ངག་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེ་ཡིན་ནོ། །ཀ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པའི་ཡིག་འབྲུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདི་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་ཨ་ཨི་ཨུ་གསུམ་ནི་རྩ་བའོ། །ལྷག་མ་ནི་ཕན་ཚུན་སྦྱར་བའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཨ་དང་ཨི་སྦྱར་བ་ནི་ཨེ་ཡིན་ནོ། ། དང་ཨུ་སྦྱར་བ་ནི་ཨོ་ཡིན་ནོ།།ི་ཉིད་བསྒྲིམས་ཤིང་ཚེག་དྲག་དང་སྦྱར་བ་ནི་རྀ་ཡིན་ནོ། །ི་ཉིད་ཀློད་དེ་འདྲེན་པའི་དོན་ནི་ལྀ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་སྦྱར་བའོ། །ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཡིག་འབྲུ་རྣམས་ལ་ཡང་རྩ་བ་དང་ཕན་ཚུན་སྦྱར་བ་ཡོད་དེ། ཡ་ནི་ཨི་དང་ཨ་སྦྱར་བའོ། ། ཝ་ནི་ཨུ་དང་ཨ་སྦྱར་བའོ། །ར་དང་ལ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །ཤ་ཥ་ས་གསུམ་ནི་ར་དང་མཐུན་ཏེ་ཚེག་དྲག་དང་སྦྱར་བའོ། །ང་ཉ་ཎ་ན་མ་འདི་ལྔ་ནི་སྣ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཨེ་ཞེས་བྱ་བར་འདུས་སོ། །དེས་ན་རེ་ཞིག་རྩ་བའི་ཡི་གེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ ཡང་ག་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པ་རྣམས་ནི་ཀ་ལ་སོགས་པ་དང་པོ་དང་པོ་རྣམས་དང་ཨ་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།གྷ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པ་རྣམས་ནི་ག་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པ་རྣམས་ལ་ཧ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྩ་བའི་ཡི་གེ་བཅུ་གཅིག་གོ། །ཁ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་པ་རྣམས་ཀྱང་ ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་ཆ་དང་ཁོང་ནས་འབྱུང་བའི་སྒྲའི་ཆ་ཡོད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་རྩ་བའི་ཡི་གེ་ནི་ཨ་ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་ཧ་འདི་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་རྩ་བ་ཡང་ཨ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཨ་ནི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱི་མོ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྩ་བ་བདུན་ལས་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དྲང་པོ་བཀུག་དང་སྨད་པ་དང་། །བསྒྲིམས་པ་དང་ནི་ཀློད་པ་ལ། །གྲཝར་དང་ཙྭང་གིས་ཕྱེ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཨ་ཨི་ཨུ་རྀ་ལྀ་འདི་ལྔ་ལ་གྲཝར་ཞེས་བྱ་བ་རིང་པོ་དང་། ཙྭང་ཞེས་བྱ་བ་ཐུང་ངུ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་ བཅུར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར། ཨ་ཨཱ། ཨི་ཨཱི། ཨུ་ཨཱུ། རྀ་རཱྀ། ལྀ་ལཱྀའོ། །གཞན་ཡང་། བསྒྲེང་དང་བསྒྲེང་སྟེ་བཀུག་པ་དང་། །བསྟོད་དང་བསྟོད་དེ་སྨད་པ་དང་། །སྣ་ལྡན་རྣམ་པར་བཅད་པ་ཡིས། །ང་རོ་བཅུ་དྲུག་དག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བས་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་བསྒྲེང་བ་ནི་ཨེའོ། །བསྒྲེང་སྟེ་བཀུག་པ་ནི་ཨཻའོ། །བསྟོད་པ་ནི་ཨོའོ། །བསྟོད་དེ་སྨད་པ་ནི་ཨཽའོ། །སྣ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཨཾ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་བཅད་པ་ནི་ཨཿཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་དབྱངས་ཀྱི་རྩ་བ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ ཡང་གསལ་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏེ།དེ་ལས་དང་པོར་གསལ་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ང་རོ་དག་གི་གསལ་བྱེད་ནི། །དྲང་པོ་བཀུག་དང་སྨད་པ་ལ། །འདྲེན་པ་རིང་ཐུང་གསུམ་ཡོད་དེ། །དེ་ལའང་ཆེ་འབྲིང་རྣམ་པ་གསུམ། །དེ་དགུ་སྣ་ལྡན་ བཅོ་བརྒྱད་དོ།

这七种语言，即直、扬、曲、赞、贬、紧、松，是语言造作的根本。其中，直是'a'，扬是'e'，曲是'i'，赞是'o'，贬是'u'，紧是'ṛ'，松是'ḷ'。这七种声音是一切语言的特征，是自然的字母。所有的字母如ka等也都从这里产生。其中a、i、u三个是根本，其余是相互结合。怎样结合呢？a与i结合成e，与u结合成o，i本身紧缩并与重音符号结合成ṛ，i本身放松并有引导的意思是ḷ，因此是相互结合。
在ka等字母中也有根本和相互结合，ya是i与a的结合，va是u与a的结合，ra和la如上所述。śa、ṣa、sa三者与ra相似，都与重音符号结合。ṅa、ña、ṇa、na、ma这五个是带鼻音的，归为e类。因此，基本字母有二十五个。其中，ga等第三音是与ka等第一音加a而成。gha等第四音是ga等第三音加ha而成，因此基本字母有十一个。kha等第二音也有ka等声音的成分和内部发出的声音成分。
这样，基本字母是a、ka、ca、ṭa、ta、pa、ha这些。这些的根本又是a。因此，a是一切字母的祖母。现在为了说明从七个根本转变成十六个元音字母，说'直、曲与贬，紧以及松，以gravar和cvaṅ分开'等。这样，a、i、u、ṛ、ḷ这五个各以gravar即长音和cvaṅ即短音分成两类，元音字母成为十个，即：a ā、i ī、u ū、ṛ ṝ、ḷ ḹ。
另外，'扬和扬曲，赞和赞贬，以及鼻音和音断，声音成十六'，这样元音字母成为十六个。即：扬是e，扬曲是ai，赞是o，赞贬是au，带鼻音是aṃ，音断是aḥ，这样元音字母成为十六个。现在说明这些元音根本每一个又变成十八和十二个辅音。
首先为了说明变成十八个辅音，'声音的辅音，在直、曲和贬中，引导有长中短三种，其中又有大中小三种，这九种加上鼻音成十八。'

།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གསལ་བྱེད་ནི་དྲང་པོ་ཨ་དང་། བཀུག་པ་ཨི་དང་། སྨད་པ་ཨུ་དང་གསུམ་ལ་སྒྲའི་འདྲེན་པ་གསུམ་གསུམ་ཡོད་དེ་འདི་ལྟར་ཧྲ་སྭ་ཞེས་བྱ་བ་ཐུང་ངུ་སྟེ་ཐ་མལ་པ་དང་། དཱིརྒྷ་ཞེས་བྱ་བ་རིང་པོ་སྟེ་གཉིས་ཀྱི་ཡུན་དུ་བརྗོད་པ་ དང་།པླུ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རིང་པོ་སྟེ། གསུམ་གྱི་ཡུན་དུ་བརྗོད་པའོ། །དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆེ་འབྲིང་གསུམ་གསུམ་སྟེ། ཨུ་དཱཏྟ་ཞེས་བྱ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་ཅན་དང་། ཨ་ནུ་དཱཏྟ་ཞེས་བྱ་བ་ཆུང་ངུ་སྟེ་ཕྱེད་པ་དང་། སྭ་རི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་བར་མ་སྟེ་ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་གཅིག་པ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དགུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་ཨཾ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྣ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྣ་དང་མི་ལྡན་པར་ཕྱེ་བས་འདི་ལྟར་བཅོ་བརྒྱད་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་གསལ་བྱེད་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བའི་རིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསལ་བར་བྱ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། བསྒྲེང་དང་ བསྟོད་ལ་ཐུང་བ་སྟེ།།བསྒྲིམས་དང་ཀློད་ལ་རིང་བའོ། །བཅུ་གཉིས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་གསལ་བྱེད་སྤང་ཞིང་གསལ་བར་བྱ་བ་ནི་བསྒྲེང་བ་དང་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཨེ་དང་ཨོ་གཉིས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཐུང་ངུ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ཐུང་ངུ་ལ་ཆེ་བ་གསུམ་གསལ་ བས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་སྣ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པར་ཕྱེ་བས་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲིམས་པ་དང་ཀློད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྀ་དང་ལྀ་གཉིས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་རིང་པོ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་རིང་པོ་ལ་ཕྱེ་བའི་ཚོགས་གསལ་བས་འདི་ཡང་བཅུ་གཉིས་བཅུ་ གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཨ་ཨི་ཨུ་གསུམ་ལ་བཅོ་བརྒྱད་བཅོ་བརྒྱད། ཨེ་ཨོ་རྀ་ལྀ་བཞི་ལ་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་བརྒྱ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བས་བརྒྱ་རྩ་གཉིས་ཞེས་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ཡི་གེ་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཆ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྤྱིར་ན་བརྒྱ་དང་བཅུ་ རྩ་གཅིག་།རང་གནས་དང་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ། །ཡི་གེ་གཅིག་གི་རྣམ་པའི་ཆ། །ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཚོགས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀ་ལྟ་བུ་གཅིག་ལ་ཡང་ཨ་ཨི་ཨུ་ཨེ་ཨོ་རྀ་ལྀ་བདུན་དང་ལྡན་པས་ཨ་ལ་གསལ་བྱེད་རིང་ཐུང་གསུམ། དེ་རེ་རེ་ལ་ཆེ་འབྲིང་གསུམ་གསུམ སྟེ་དགུའོ།།དེ་ལ་སྣ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པར་ཕྱེ་བས་བཅོ་བརྒྱད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་ཨི་དང་ཨུ་ལ་ཡང་ལྡན་ཏེ་དེ་ལྟར་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི། ཨེ་ཨོ་ལ་ཐུང་ངུ་མེད་པས་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས། རྀ་ལྀ་ལ་རིཌ་ང་པོ་མེད་པས་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས་ཏེ་དེ་ལྟར་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་ བསྣན་བས་བརྒྱ་རྩ་གཉིས།ཐུན་མོང་གི་འབྱུང་ཁུངས་བརྒྱད། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་གང་རུང་གཅིག་སྟེ་དགུ་བསྟན་ན་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཅིག་ཡོད་དོ། །རང་གནས་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་ཀྱི་གནས་རྫས་སུ་མ་བགྲངས་པ་སྟེ། ཐུན་མོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པས་རེ་ཞིག་ཤས་ཆེ་བ་ཙམ་ཡིན་ཏེ་ རྫས་སུ་མ་བགྲངས་སོ།།ཡི་གེ་གཅིག་གི་རྣམ་པའི་ཆ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་དེ་སྙེད་ལས་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་ཞེ་ན། དུས་གཅིག་ཏུ་ནི་བཅུ་གཅིག་གམ། །སྣ་དང་ལྡན་ན་བཅུ་གཉིས་ཏེ། །རང་གི་གནས་དང་ བཅུ་གསུམ་མོ།

所谓'如是'，这些元音字母的辅音有直立的阿（a）、弯曲的伊（i）、下垂的乌（u）三种，每种都有三种音调，即：所谓'短音'（hrāsva）是短促的即普通的，所谓'长音'（dīrgha）是长音即用两倍时间发音，所谓'延长音'（pluta）是极长音即用三倍时间发音。每一种又各有大中小三种，即：所谓'高音'（udātta）是大音即有两个字母的音，所谓'低音'（anudātta）是小音即一半，所谓'中音'（svarita）是中等即后一个字母，如是成为九种。
其中又分为所谓'昂'（aṃ）音即带鼻音和不带鼻音，如是各成十八种。现在为了说明辅音成为十二种的道理，'明显的是这样：上扬和赞颂为短，紧缩和松弛为长。'即十二种。
所谓元音字母中的辅音，舍弃并明显的是：所谓上扬和赞颂即e和o两者，本性上没有短音。如是短音中有三种大音，明显成为六种。其中又分为带鼻音和不带鼻音，各成十二种。同样，所谓紧缩和松弛即ṛ和ḷ两者，本性上没有长音。如是长音分类明显，这也各成十二种。
如是a、i、u三者各十八种，e、o、ṛ、ḷ四者各十二种，如是成为一百零二种，故说'一百零二'。现在为了说明字母总体的部分有多少，故说：'总体上一百一十一，自住及十二，一个字母的部分，语言造作聚集。'
即如'ka'等一个字母也具有a、i、u、e、o、ṛ、ḷ七种，其中a的辅音有长中短三种，每一种又有大中小三种即九种。其中分为带鼻音和不带鼻音即十八种。同样i和u也具有，如是五十四种。e和o没有短音故各十二种，ṛ和ḷ没有长音故各十二种，如是加上四十八种成为一百零二。
共同来源八种，任一缘的形式即九种，说明后有一百一十一种。所谓'自住'即未计入差别处所的实体，因属于共同范畴，暂时只是程度较大而已，未计入实体。'一个字母的部分'即ka等的形式，而非元音字母。
问：如此多的形式是否同时出现？答：同时只有十一种，或带鼻音则十二种，加上自住则十三种。

།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་འབྱུང་ཁུངས་བརྒྱད། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་།གསལ་བྱེད་རིང་ཐུང་གསུམ་ལས་གང་རུང་གཅིག་།ཆེ་འབྲིང་གསུམ་ལས་གང་རུང་གཅིག་སྟེ། བཅུ་གཅིག་འབྱུང་ངོ་། །སྣ་ལྡན་བསྣན་པའི་ཚེ་ན་བཅུ་ གཉིས་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་ངོ་།།རང་གི་གནས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་དཔེ་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཚོན་འདེབས་གར་དང་ལས་བྱེད་དང་། །སྟབས་འགྲོས་ལྟ་སྟངས་བྱེ་བྲག་དག་།རྐང་ལག་མིག་གི་འགྱུར་ བག་གིས།།ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་བདུན་པོ་ནི། །ཐད་ཀར་ལྟ་དང་གྱེན་དུ་ལྟ། །དེ་བཞིན་བཟློག་སྟེ་ལྟ་བ་དང་། །བསྟོད་དེ་ལྟ་དང་སྨད་དེ་ལྟ། །བསྒྲིམས་དང་གློད་དེ་ལྟ་བ་ལྟར། །གར་ལ་སོགས་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་བདུན་པོ་ལྟར། །ངག་གི་འདུ་ བྱད་དེ་བཞིན་ནོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ངག་གི་འདུ་བྱེད་བདུན་པོ་དེ་དག་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་བདུན་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ལུས་བྱེད་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྩོམ་པ་ན་དྲང་པོར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲེང་བ་དང་། བཀུག་པ་དང་། བསྟོད་ པ་དང་།སྨད་པ་དང་། བསྒྲིམས་པ་དང་། ཀློད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བདུན་པོ་འདི་ལས་ལྷག་པའི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མེད་དོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ལྟ་སྟངས་སྦྱར་བ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་གཅིག་ལ་ལྟ་བའི་ཚེ་ཐད་ཀར་ལྟ་བ་ནི་མིག་མི་འགྱུར་བར་ དྲང་བོར་ལྟ་བའོ།།བསྒྲེངས་ཏེ་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བའི་གནས་ནས་གྱེན་དུ་ལྟ་བའོ། །བཀུག་སྟེ་ལྟ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཞན་ནས་བསྐོར་ཞིང་བཟློག་སྟེ་ལྟ་བའོ། །བསྟོད་དེ་ལྟ་བ་ནི་མིག་འཕང་བསྟོད་པའོ། །སྨད་དེ་ལྟ་བ་ནི་མིག་འཕང་སྨད་པའོ། །བསྒྲིམས་པ་དང་གློད་པ་ནི་མིག་གི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ བསྒྲིམས་པ་དང་ཀློད་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་རྐང་པའི་སྟབས་འགྲོས་དག་ཀྱང་ཐད་ཀར་འདོར་བ་དང་སླར་བཟློག་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདོར་བ་དང་། བསྒྲེང་བ་དང་། འཕང་བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། ཁོང་བསྒྲིམས་པ་དང་། གློད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བདུན་ནོ། །མཚོན་འདེབས་པ་དང་། གར་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་གཉིས་དང་པོ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དྲང་པོའོ། །གྱེན་དུ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་བསྒྲེང་བའོ། གཞན་ནས་བྱེད་པ་ནི་བཀུག་པའོ། །འཕང་བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། བསྒྲིམས་པ་དང་། གློད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ངག་ གི་སྒྲ་དག་ཀྱང་དྲང་པོར་དྲངས་པ་ནི་ཨ་དང་ལྡན་པའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ།།བསྒྲེང་སྟེ་དྲངས་པ་ནི་ཨེ་དང་ལྡན་པའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །བཀུག་སྟེ་དྲངས་པ་ནི་ཨི་དང་ལྡན་པའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྟོད་པ་ནི་ཨོ་དང་ལྡན་པའོ། །སྨད་པ་ནི་ཨུ་དང་ལྡན་པའོ། ། བསྒྲིམས་པ་ནི་རྀ་དང་ལྡན་པའོ། །གློད་པ་ནི་ལྀ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ངག་གི་འདུ་བྱེད་བདུན་པོ་དེ་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་བདུན་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་བརྡར་འགྱུར་བའི་ཡི་གེའི་དབྱིབས་དང་དེ་གཞག་པའི་གནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྟོན་དབྱིབས་ཀྱི་གནས ལུགས་ཀྱང་།།མདའ་དང་བསེ་རུ་གླང་ཆེན་སྣ། །གདུགས་དང་རྐང་རྟེན་ལྟ་བུ་དང་། །མེ་རི་ཆུ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར། །ཐད་ཀར་ཟུར་དང་ཟུར་ལོགས་དང་། །སྟེང་འོག་རང་གི་ལུས་རྣམས་ལ། །གནས་པའི་བརྡ་འདི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དྲང་པོའི་ཡི་གེ་ནི་མདའ་ ལྟ་བུའོ།།བསྒྲེང་བའི་ཡི་གེ་ནི་རི་དྭགས་བསེའི་རྭ་ལྟ་བུའོ།

说此等，共同的八种来源，任一种缘的形式，三种长短的明显之一，三种大中小之一，共出现十一种。加上鼻音时，各出现十二种。自身的位置如前。现在为了通过七种身体造作的比喻来说明七种语言造作，故说：'投掷武器、舞蹈与作业，姿态步伐与观看方式，手足眼睛的变化中，身体七种造作者。正视与向上看，如是反转观看和，仰视以及俯视看，紧张与放松观看般，舞蹈等等亦如是，如同身体七造作，语言造作亦如是。'
如是说道，这样语言的七种造作与身体的七种造作相应，其中身体造作是在开始身体造作时，有直行、上举、弯曲、上扬、下垂、紧张、放松，如是七种之外再无其他身体造作。
其中首先如同观看方式般，其他也应当了知，如是在观看一个对象时，正视是眼睛不变而直视。上举观看是从观看处向上看。弯曲观看是从其他方向转而回看。仰视是眼睛向上抬。俯视是眼睛向下垂。紧张和放松是眼睛的特殊紧张和放松。
如是脚步姿态也有正直放步、回转方式放步、上举、上扬、下垂、内紧、放松等七种差别。投掷武器和舞蹈等也相似，动作和行为两者最初如何安住，如是而行即是正直。向上而行即是上举。从他处而行即是弯曲。上扬、下垂、紧张、放松如是。
语音也是直接发声即成为含'a'的组合。上举发声即成为含'e'的组合。弯曲发声即成为含'i'的组合。如是上扬即含'o'。下垂即含'u'。紧张即含'ṛ'。放松即含'ḷ'，语言七种造作如是而生。
现在为了说明表示七种语言造作的符号形状及其安立处所，故说：'表示此等形状规则，如箭如犀如象鼻，如伞如足撑等物，如火山如水轮般，正直角落与侧角，上下及于自身体，此等符号应了知。'
其中正直的字形如箭。上举的字形如犀牛角。

།བཀུག་པའི་ཡི་གེ་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་སྣ་ལྟ་བུའོ། །བསྟོད་པའི་ཡི་གེ་ནི་གདུགས་ལྟ་བུའོ། །སྨད་པའི་ཡི་གེ་ནི་སྐྱེས་བུའི་རྐང་རྟེན་ལྟ་བུའོ། །བསྒྲིམས་པའི་ཡི་གེ་ནི་མེ་རི་ལྟ་བུའོ། །གློད་པའི་ཡི་གེ་ནི་ ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ལྟར་དབྱིབས་བདུན་པོ་དེ་ཡང་རང་རང་གི་སྒྲ་དང་མཐུན་པའི་བརྡར་བྱས་ཏེ། སྒྲ་དྲང་པོ་ལ་ནི་བརྡ་དྲང་པོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཚན་མ་དེ་དག་གི་གནས་ལུགས་ཀྱང་མདའ་འདྲ་བས་ནི་ཐད་ཀར་མཚོན་ནོ། །བསེ་རུས་ནི་ཟུར་ ལའོ།།གླང་པོ་ཆེའི་སྣས་ནི་ཟུར་ནས་ལོགས་སུའོ། །གདུགས་ནི་སྟེང་དུའོ། །རྐང་རྟེན་ནི་འོག་ཏུའོ། །མེ་རི་དང་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཡི་གེ་རང་གི་ལུས་ལ་མཚོན་པ་སྟེ། འདིས་ཀྱང་ངག་དང་བརྡ་མཐུན་པར་སྟོན་ཏེ། དྲང་པོ་ལ་ནི་ཐད་ཀར་མཚོན་ནོ། །བསྒྲེང་བ་ལ་ནི་ཟུར་ལ་མཚོན་ ཏེ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།ད་ནི་བརྡ་དེས་བསྟན་པའི་དག་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་བདུན་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་བསྐུལ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་བསྟན་བརྡ་ཅན་འབྱུང་བ་ན། །ལྕགས་རྣམས་ལ་ན་ཁབ་ལེན་བཞིན། །རྣམ་ རྟོག་དབང་གིས་གནས་རྣམས་གཡོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁབ་ལེན་གྱི་དབང་གིས་ལྕགས་གཡོ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བཱ་ཡ་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ལུས་ལ་གནས་པ་བསྐུལ་ནས་དེས་སྒྲ་འབྱུང་བའི་གནས་རྣམས་གཡོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་ ཇི་ལྟར་རླུང་སྐྱོད་ཅེ་ན།ཇི་ལྟར་གནས་གཞི་མེད་བཞིན་དུ། །མཁའ་ལ་འདབ་བ་བསྐྱོད་རླུང་འབྱུང་ལྟར། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྐྱོད་པ་ན། །བཱ་ཡ་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་། །ལུས་ལ་རབ་ཏུ་གཡོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་བྱ་ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་བའི་ཚེ་འདབ་མ་བསྐྱོད་པ་ ཉིད་ཀྱིས་རླུང་འབྱུང་བ་ལྟར་མིང་དང་།མིང་ཅན་འབྲེལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པའི་བློས་སྐྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་པའི་རླུང་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ཅན་བཱ་ཡ་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ལྡང་ཞིང་གཡོ་བར་འགྱུར་རོ། །རླུང་དེ་གཡོས་པས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ ན།བྱེད་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་གཡོ་བར་འགྱུར་ཏེ། བྱེད་པ་རྣམས་བསྐྱོད་པས་ནི་གནས་དང་ཕྲད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཡོ་རླུང་རབ་ཏུ་གཡོས་པ་ཡིས། །བྱེད་པ་ཀུན་དུ་བསྐྱོད་པས་ན། །དོག་དང་ཡངས་པའི་གནས་རྣམས་སུ། །ཕྲད་དང་ཅུང་ཟད་བྲད་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དོག་པ་ནི་མགུལ་པ་དང་། སྣ་དང་། གླད་པའི་སྦུབས་སོ། །ལྷག་མ་ནི་ཡངས་པའོ། །རྐན་དང་ལྕེ་སྦྱར་བ་དང་། སོ་དང་ལྕེ་སྦྱར་བ་དང་། མཆུ་གཉིས་སྦྱར་བ་ནི་ཕྲད་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་ཅུང་ཟད་ཕྲད་པ་སྟེ་འདི་ཡང་འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི ཕྱིར།དེའི་ཚེ་ནིཿཤྭཱ་སྭཱ་ཞེས་པའི་རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་གནས་དང་བྱེད་པ་ཕྲད་པའི་ཚེ་ནིཿཤྭཱ་སྭཱ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་དབུགས་ཡིན་ཏེ། འདི་དང་སྒྲའི་ཚོགས་སུ་འདྲེས་ནས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

弯曲的字形如同象鼻。赞叹的字形如同伞盖。贬低的字形如同人的脚跟。紧缩的字形如同火山。松弛的字形如同水轮。这七种形状都与各自的声音相应而成为符号。
对于直接的声音就用直接的符号。其他的也应当如是了知。这些标记的情况是：箭形的表示正直。独角兽表示角度。象鼻表示从角度转向一边。伞盖表示向上。脚跟表示向下。火山和水轮表示在字体本身上，这也表示语言和符号相应，对于直接的就正直表示，对于上扬的就从角度表示，其他也应当如是了知。
现在所说这些符号所表示的声音是从七种因缘和合而生。为了说明其中激发的因是分别，故说：'如同磁石对铁，分别力使诸处动摇。'就像磁石的力量使铁动摇一样，由分别的力量激发身体中名为vāyata的风，使发声之处动摇。
若问分别如何使风动？'如同无所依处，空中翅动风起般，由分别所动时，名为vāyata的风，于身中极动摇。'譬如鸟在空中飞时，翅膀的运动本身使风生起，如是当名称与所指事物关联的分别为使他人了解的心所驱动时，遍布全身的风即名为vāyata的风升起并动摇。
若问此风动摇后如何？诸发音部位皆动摇，发音部位动摇则与发音处相遇。为说明此故说：'动风极动摇，使诸发音部位动摇，于狭与宽处，相遇或微触。'其中狭处是指喉咙、鼻子和脑腔。其余为宽处。上颚与舌相合、牙齿与舌相合、两唇相合是为相遇。其余是微触，这也将在下文解释。
为说明此时俱生因故说：'此时与niḥśvāsā风俱生。'即当发音处与发音部位相遇时，niḥśvāsā风即是呼吸，此风与音声和合而生，这是俱生因。

།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་འབྱུང་བ་བཞིན། །ང་རོ་ལ་ནི་བརྟེན་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིས་བསྐྱེད་པ་བཞིན་དུ་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་དང་གསལ་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཁྱབ་སྟེ། དེ་བས་ན་ང་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དབྱངས་ དང་གསལ་བྱེད་ལ་བརྟེན་ནས་ཡི་གེ་དང་།མིང་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་སྟེ་འདི་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་རྟོག་རང་གི་སྣང་ཆ་ལས། །གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་ཆ་མཉམ་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རང་གི་ཡུལ་ལ་ སྣང་བའི་ཆ་མིང་དང་མིང་ཅན་འབྲེལ་བར་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཀ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཀ་བ་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་དེ་དང་འབྲེལ་པར་བརྡའི་དུས་ན་ཞེན་པས་ཕྱིས་དོན་ལ་སྐྱེས་བུ་འཇུག་པས་ན་རང་གི་སྣང་བ་མཐུན་པའི་ཡི་གེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བཞིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཇི་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་ འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།འདི་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་རྣམས་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པར་འདོད་ནས། གནས་རྣམས་དང་ནི་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་དང་རླུང་གཉིས་དང་། །ང་རོ་གསལ་བྱེད་སྣང་ཆ་ཡིས། །ངག་གི་ འདུ་བྱེད་ཀུན་དུ་སྐྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྒྲ་འབྱུང་བའི་གནས་མགུལ་ཕ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་གཞིའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྐུལ་བའི་རྒྱུའོ། །བཱ་ཡ་ཏ་དང་ནིཿཤྭཱ་སྭཱ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་གཉིས་ལས་བཱ་ ཡ་ཏན་བྱེད་པ་རྣམས་སྐྱོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ།།ནིཿཤྭཱ་སྭཱ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ། །ང་རོ་བཅུ་དྲུག་དང་གསལ་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའོ། །རང་སྣང་བའི་གཟུང་བའི་ཆ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའོ། །རྒྱུ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲའི་ཚོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ སྐྱེད་པར་བསྟན་པ་ལས་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་ཆོས་ཀྱི་མིང་མ་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་སོ་སོའི་ངོ་བོ་བསྟན་པར་འདོད་ནས།རྒྱུ་བདུན་དག་ལས་འབྱུང་བ་ནི། །གནས་རྣམས་གཞི་ཡི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་གནས་རྣམས་བཞིའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ གནས་རྣམས་ནི་དྲིལ་བུའི་སྦུབས་དང་འདྲ་སྟེ།སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གནས་གཞིའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་གཞིའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེད་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིལ་བུའི་ལྕེ་དང་འདྲ་སྟེ། སྐུལ་ཞིང་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་རྣམ་རྟོག་སྐུལ་བའི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྐུལ་བར་འདྲ་བས་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཅུང་ཟད་དུ་སྐྱེས་བུ་དང་འདྲ་སྟེ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པས་སྐུལ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་རླུང་བཞིན་དུ། །བྱེད་པ་བསྐྱོད་རྒྱུ་བཱ་ཡ་ཏའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རླུང་གིས་ཤིང་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཱ་ཡ་ཏའི་རླུང་གིས་བྱེད་པ་རྣམས་སྐྱོད་པར་ བྱེད་པས་བཱ་ཡ་ཏའི་རླུང་ལ་སྐྱོད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།

为了说明遍行因，说'如同色法依四大，音声依于声韵母'。譬如一切色法由四大种所生，如是一切字母聚中，十六元音字母和十八辅音字母遍及一切。因此，所谓'音声'是依于元音和辅音，由此产生一切字母、名称和词句的聚集，这就是遍行因。
为了说明同类因，说'分别自显现之相，如同影像等同生'。此时分别念于自境显现相中，名称与所名显现为相关联。如是，对柱子之实体安立'柱子'之名称，在约定时与之相关联，后来人们趣入义境，故生起与自显相应的字母，譬如面轮中显现影像一般，这就是同类因。
现在为了易于理解语言造作的诸因，想要总结宣说：'诸处及作用，分别与二风，音声与辅音显现相，生起一切语言造作'。发声之处如喉咙等处是所依因。接触等作用是发出之因。分别念是发动因。所谓vāyata（风）和niḥśvāsā（气）二风中，vāyata是驱动诸作用的动因，niḥśvāsā是俱生因。十六元音和十八辅音是遍行因。自显现的所取相是同类因。由这些因产生音声的聚集。
如是宣说由这些因产生后，未说诸因的因法名称，因此想要说明它们各自的本性：'从七因所生，诸处是所依因'乃至'同类因'。其中'诸处是所依因'的诸处如同铃铛的腔体，是音声差别的处所，作为所依因故称为所依因。'作用是发出因'如同铃铛的舌，因为激发并发出故称为发出因。
'如是分别是发动因'，因为相似于激发故说'如是'，稍微类似于士夫，是作者故称为发动因。'如风吹动树，vāyata风是动因'，譬如风使树动摇，如是vāyata风驱动诸作用，故vāyata风称为动因。

།སྐྱེས་བུ་དང་ནི་བཞོན་པ་བཞིན། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ནིཿཤྭཱ་སྭཱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་རྟ་ལ་ཞོན་ན་སྐྱེས་བུ་དེ་རྟ་ལ་བརྟེན་ཅིང་རྟ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྒྲ་རྣམས་དབུགས་ལ་བརྟེན་ནས་དབུགས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་པས། ནིཿཤྭཱ་སྭཱའི་ རླུང་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།ང་རོ་རྣམས་དང་གསལ་བྱེད་ནི། །ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་གཟུགས་གང་ན་བ་དེར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིས་ཁྱབ་པ་བཞིན་ཇི་སྲིད་དུ་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ང་རོ་བཅུ་དྲུག་དང་གསལ་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཁྱབ་སྟེ། དེའི་ ཕྱིར་ང་རོ་དང་གསལ་བྱེད་ལ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།སྣང་ཆ་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ནི། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བྱད་དང་འདྲ་བར་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་བཞིན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྣང་བའི་ཆ་དང་འདྲ་བར་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྣང་བའི་ ཆ་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།ད་ནི་རྒྱུ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་གདངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་མི་འདྲ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྒྱུས་ཕྱེ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གདངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི། །རྒྱུ་རྣམས་དག་གིས་ཕྱེ་བ་སྟེ། ། སྔོན་དུ་སོང་བར་རིག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་བདུན་དང་། རང་བཞིན་རྩ་བ་བདུན་གྱིས་ཕྱེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ནས། རྩ་བ་གང་ལས་གྱུར་པ་དང་། གནས་གང་ནས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ང་རོ་དྲང་པོ ལས་བྱུང་བ།།ཀ་སོགས་སྡེ་ནས་རིམ་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ང་རོ་དྲང་པོ་རྩ་བ་ཨ་ལས་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཀ་སོགས་སྡེ་ནས་རིམ་བཞིན་དུ། །སྡེ་ལྔ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀའི་སྡེ་ནས་བཟུང་བ་སྡེ་བ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཀ་ཁ་ག་གྷ་ང་། ཙ་ ཆ་ཛ་ཛྙ་ཉ།ཊ་ཋ་ཌ་ཌྷ་ཎ། ཏ་ཐ་ད་དྷ་ན། པ་ཕ་བ་བྷ་མ། འདི་རྣམས་ནི་སྡེ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་རང་གི་སྡེའི་ཚོགས་ཡིན་པས་སྡེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ནྟ་སྠ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡ་ར་ལ་ཝ་བཞི་ཡིན་ཏེ། སྡེ་པའི་མཐའ་ན་གནས་པས་མཐར་གནས་ཞེས་བྱའོ། །ུཥྨ་ཎ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤ་ཥ་ས་ཧ་བཞི་ ཡིན་ཏེ།དབུགས་ལ་བརྟེན་པས་དྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཐར་ཟད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀྵ་ཡིན་ཏེ། ཀྵནྟ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡི་གེ་འདི་རྣམས་ཀྱི་མིང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་ཀྱི་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་བཞི། །མིང་དང་ཕོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་སྒྲའི་ཡི་གེ་དང་གནས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ ལས་ནི་ཡི་གེ་འདི་རྣམས་གནས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གནས་སོ་སོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་མིང་གི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ནི་མིང་གི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཡིག་འབྲུ་སོ་སོར་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོའི་ཡི་གེ་དང་ཕོའི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ནི་ཕོའི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་ བ་སྟེ་གསལ་ཤིང་དྲག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ཡི་གེ་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཉན་ན་ཉེ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།

'如同人与坐骑一般，同时生起因为呼吸。'这是说，譬如人骑在马上时，此人依靠马并与马同时而行，如是诸声依靠呼吸与呼吸同时而生，因此称呼吸风为同时生起因。
'诸韵母与辅音，遍行一切之因。'这是说，譬如无论果实形态在何处，四大种都遍及其中，如是一切言说中，十六韵母与十八辅音都遍及其中，因此称韵母与辅音为遍行因。
'显现相似而生起，称为同分因。'这是说，譬如镜中影像与面容相似而生，如是文字之声与分别显现相似而生，因此称分别显现为同分因。
现在说明从这些因所生的文字音调差别。其中不同果必定由不同因先行，为显示是由因区分，故说：'其中音调差别，由诸因所区分，应知为先行。'
为显示由七因与七种本性根本所区分，故说：'故有因与自性。'其中诸因已说明毕，为显示根本从何处生起及从何处出生，故广说：'从直音而生起，从ka等类依次。'
其中直音根本从a生起。'从ka等类依次，五类'是指从ka类开始的五类，即：ka kha ga gha ṅa, ca cha ja jha ña, ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa, ta tha da dha na, pa pha ba bha ma。这些称为五类，因为是各自类的聚集故称为类。
'末位'是指ya ra la va四个，因位于类末故称末位。'暖音'是指śa ṣa sa ha四个，因依靠气息故称暖音。'最后'是指kṣa，因为称为kṣānta（终结）。
为显示这些字母的名称，故说：'三十四位字，名与阳性。'在声音字母与位置字母中，这些称为位置字母，因为依靠各别位置。在元音字母与名称字母中，称为名称字母，因为明显显示各个音节。在阴性字母与阳性字母中，称为阳性字母，因为明显且有力。
同样，在内在字母与外在字母中，称为外在字母，因为听闻时显现明显。

།ད་ནི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་འདོད་དེ། དེ་ལས་དང་པོར་མགྲིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དང་པོའི་སྡེ་པ་དང་། །ཱུ་ཥྨ་ཎ་ཡི་བཞི་བ་ནི། །བཅད་པར་བཅས་པ་མགྲིན་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀའི་སྡེ་དང་ཧ་དང་ཚེག་དྲག་ཅན་རྣམས་མགྲིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྐན་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གཉིས་པ་དག་དང་ཨནྟ་སྠའི། །དང་པོ་ཨུཤྨའི་དང་པོ་རྣམས། །རྐན ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཙའི་སྡེ་དང་ཡ་དང་ཤ་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྱི་བོ་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་དག་དང་ཨནྟ་སྠའི། གཉིས་པ་ཨུཥྨའི་གཉིས་པ་རྣམས། །སྤྱི་བོ་ལས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཊའི་སྡེ་དང་ར་ཥ་ རྣམས་སྤྱི་བོ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།སོ་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་དང་ནི་ཨནྟ་སྠའི། །གསུམ་པ་ཨུཥྨའ་གསུམ་པ་རྣམས། །སོ་ཡི་ཆ་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཏའི་སྔ་དང་ལ་དང་ས་རྣམས་སོ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །མཆུ་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།།ལྔ་པ་དང་ནི་ཨནྟ་སྠའི། །བཞི་པ་མཆུ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། པའི་སྡེ་དང་ཝ་ནི་མཆུ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཀྵ་འབྱུང་བའི་གནས་ནི། མཐར་ཟད་མགུལ་དང་སྤྱི་བོ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་སྡེ་པ་ལྔ་ལས་ནང་གསེས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལྔ་ལྔ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྡེ་ལྔ་དག་ལས་ལྔ་ལྔ་ཡང་། །དང་པོ་རང་གནས་དྲག་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྡེ་པ་རེ་རེ་ལ་ལྔ་ལྔ་ཡོད་པ་ལས་དང་པོ་རྣམས་ནི་རང་རང་གི་གནས་ནས་དྲག་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། ཀ་ཙ་ཊ་ཏ་པ་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་འབྲིང་དང་སྤྱི་བོའི་ཆ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཚ་ཋ་ཐ་ཕ་རྣམས་ནི་ཀ་འབྲིང དུ་དྲངས་པ་དང་།སྤྱི་བོའི་སྒྲ་ཆ་ཕྲད་པ་ལས་ཁ་འབྱུང་སྟེ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །གསུམ་པ་རྣམས་ནི་ཞན་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ག་ཛ་ཌ་ད་བ་རྣམས་ནི་ཀ་ཞན་པར་དྲངས་པ་ནི་ཀ་སྟེ། ཀ་དང་ཨ་སྦྱར་ན་གར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །མ་ཧཱ་པྲཱ་ཎ་ ཞེས་བྱ་བ།།བཞི་པ་རང་གནས་ཁོང་ནས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྷ་ཛྷ་ཌྷ་དྷ་བྷ་འདི་རྣམས་ནི་སྟོབས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་རང་གི་གནས་དང་ཁོད་པའི་སྒྲའི་ཆ་ལྡན་པ་སྟེ། ག་དང་ཧའི་སྒྲའི་ཆ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྟོབས་ཆེ་བ་ཞེས་བདེ་སྤྱོད་ཀྱི་མདོ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། ། ནུ་སྭ་ར་ཞེས་ བྱ་བ།།ལྔ་པ་རང་གནས་སྣ་ནས་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་ཉ་ཎ་ན་མ་འདི་རྣམས་ནི་ཀླད་ཀོར་གྱི་ཡི་གེ་ཡིན་ཏེ། རང་རང་གི་གནས་དང་སྣའི་སྒྲ་ཕྲད་པ་ལས་འབྱུང་བ་མགུལ་བ་དང་སྣ་ཕྲད་པ་ལས་ད་འབྱུང་སྟེ། གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མགུལ་པ་སྣ་དང་ ཀླད་པའི་སྦུབས།།དོག་པ་ཡིན་ཏེ་ཡངས་པ་གཞན། །རྐན་དང་སོ་དང་ལྕེ་དང་མཆུ། །ཕྲད་པ་ཡིན་ཏེ་གཞན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དོག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་འདི་རྣམས་ལས་འབྱུང་བའི་ཡི་གེ་ནི་གནས་དོག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་ བྱེད་པ་འདི་ལ་དོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་གནས་ཡངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་བྱེད་པ་འདི་ལ་ཡངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྲད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྐན་ལ་སོགས་པའི་གནས་འདི་རྣམས་ལས་འབྱུང་བའི་ཡི་གེ་ནི་གནས་གཉིས་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པ་ལས་འབྱུང་བས་དེ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་གནས་རྣམས་ཕྲད་དུ་ཉེ་བ་ལས་འབྱུང་བས་ཅུང་ཟད་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱའོ།

现在想要宣说处所的分类。为了说明首先从喉部发出的音，故说：'第一组和气音的第四音，带有顿音的从喉部发出。'即迦的一组和诃以及顿音等是从喉部发出的。
为了说明从腭部发出的音，故说：'第二组和半元音的第一音，以及气音的第一音，从腭部发出。'即遮的一组和耶以及舍等是从腭部发出的。
为了说明从顶部发出的音，故说：'第三组和半元音的第二音，以及气音的第二音，从顶部发出。'即吒的一组和啰以及沙等是从顶部发出的。
为了说明从齿部发出的音，故说：'第四组和半元音的第三音，以及气音的第三音，从齿部发出。'即多的一组和拉以及萨等是从齿部发出的。
为了说明从唇部发出的音，故说：'第五组和半元音的第四音，从唇部发出。'即波的一组和嚩是从唇部发出的。
刹音发音处是：'最后从喉部和顶部发出。'
现在为了说明五组中各自的五种差别，故说：'五组中各有五音，第一是本位强音。'等。每组各有五音，其中第一音是从各自位置发出的强音，即迦、遮、吒、多、波等。
'第二是中音和顶部音。'即佉、蹉、吒、他、帕等是中等强度发音，与顶部音相合而发出佉音，其余音也同样配合。
'第三是弱音。'即伽、惹、荼、陀、婆等是弱音，如迦与阿结合成伽，其他也同样配合。
'第四是大气音，从本位内部发出。'即伽、झ、荼、陀、婆等称为大气音，与各自位置和内部音相合，如伽与诃音相合称为大气音，如同《悉昙经》中所说。其他也同样配合。
'第五是本位鼻音。'即昂、娘、拏、那、摩等是带圆点的字母，从各自位置与鼻音相合而发出，如喉音与鼻音相合发出昂音，其他也同样配合。
现在为了说明发音部位，故说：'喉、鼻和脑腔是狭窄的，其他是宽的。腭、齿、舌和唇是相触的，其他称为次相触。'其中'狭窄'是指从喉部等处发出的音，因为发音处狭窄而产生，所以称为狭窄音。'宽'是指其余音因发音处宽阔而产生，所以称为宽音。'相触'是指从腭等处发出的音，因为两个发音部位相互接触而发出，所以称为相触音。'其他'是指其余音从发音部位接近处发出，称为轻微相触音。

།ད་ནི་ཡི་གེའི་ལྡང་ཚད་བཤད་པར་འདོད་ནས། གནས་ཆའི་ཡི་གེ་ཇི་སྙེད་ཀྱང་། །ང་རོ་གཅིག་གིས་བཅིངས་པ་ལ། །དེ་ལའང་ཡི་གེ་གཅིག་ཅེས་བརྗོད། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྣམ་པའི་ཆ། །དེ ལའང་ཡི་གེ་གཅིག་ཅེས་བྱ།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དབྱངས་གཅིག་གིས་བཅིངས་པའི་ཡི་གེ་དང་མིང་གི་མཐའི་ཡི་གེའོ། །དེ་ལ་དབྱངས་གཅིག་གིས་བཅིངས་པའི་ཡི་གེ་ནི་ང་རོ་གཅིག་གིས་བཅིངས་པ་སྟེ། ཨོཾ་དང་ཧཱུཾ་དང་ཕཊ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ལ་ ཡི་གེ་འབྲུ་རེ་རེ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འོན་ཀྱང་ཨོཾ་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་ཨ་དང་ཨོཾ་དང་ཨཾ་དང་གསུམ་ཚོགས་པ་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་གཅིག་གིས་བཅིངས་ཤིང་བསྡུས་བས་ན་ཨོཾ་ལ་ཡི་གེ་འབྲུ་གཅིག་ཅེས་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་གི་མཐའི་ཡི་གེ་ཡིན་ ཏེ།དཔེར་ན་གཟུགས་རྣམས་བཤིག་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་སྟེ་དེ་ལས་ལྷག་པར་ཕྲ་བའི་གཟུགས་གཞན་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིང་རྣམས་བཤིག་ན་གང་དུ་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའི་བོགས་དབྱུང་དུ་མེད་པ་ནི་ཡི་གེ་གཅིག་ ཅེས་བྱ་སྟེ།གསལ་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཆ་ལྟ་བུའོ། །ད་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་པའི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་འདི་དག་ལ་འདྲེན་པའི་ཆ། །ལྤ་པྲཱ་ཎ་གཉིས་གཅིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཨལྤ་པྲཱ་ཎ་གཉིས་གཅིག་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གཉིས་ལ་ཡི་གེ་གཅིག་གི་སྒྲ་ལས་མེད་པ་ནི་སྟོབས་ཆུང་བས་སྟོབས་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཕཊ་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཊའི་སྒྲ་ཕྱེད་པའི་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཡི་གེ་གཅིག་གི་སྒྲར་སོང་བ་ལྟ་བུའོ། །མ་ཧཱ་པྲཱ་ཎ་གཅིག་གཉིས་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གཅིག་ལ་གཉིས ཀྱི་སྒྲ་ཡོད་པ་སྟེ།སྡེ་པའི་ཡི་གེ་ལས་བཞི་པ་བཞི་པ་རྣམས་འདྲེན་པའི་སྟོབས་ཆེ་བས་སྟོབས་ཆེན་ཞེས་བྱའོ། ། ནུ་སྭ་ར་རྔུབ་པའི་སྒྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླད་ཀོར་གྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་སྣའི་དབུགས་ལས་རྔུབ་པ་སྟེ། དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་རྗེས་སུ་ང་རོ་ཞེས་བྱའོ། །བི་སརྫྫ་ ནི་བཅད་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེག་དྲག་སྟེ། དྲག་ཏུ་བྱེད་ཅིང་གཅོད་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་གཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཧྲ་སྭ་ཐ་མལ་སྒྲ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གང་ཡང་རུང་བ་ཐ་མལ་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ཐུན་མོང་ཞེས་བྱ་བའོ། །དཱིརྒྷ་ཏ་ནི་གཉིས་ཀྱི་ཡུན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ གཉིས་ཀྱི་ཡུན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་རིང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།པླུ་ཏ་ནི་དེ་བཞིན་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་གྱི་ཡུན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་རིང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ུ་དཏྟ་ནི་མཚུངས་གཉིས་གཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་མཚུངས་པ་གཉིས་བཏགས་པ་ལ་སྒྲ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་བོད་ པ་སྟེ།ཀྐཙྪ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། ནུ་དཱཏྟ་ཕྱེད་ཆ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཕྱེད་ཀྱི་སྒྲ་ཡིན་པ་སྟེ། ཕྱེད་པ་ཉིད་ལ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱའོ། །སྭ་རི་ཏ་ནི་རང་སྒྲའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་བསྐྱུང་མ་བྱས་པ་སྟེ་བར་མ་ཞེས་བྱའོ། །སྣ་ལྡན་ཨ་ནུ་སྭ་རའི་ཆ། །ཞེས་བྱ་ བ་སྣ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླད་ཀོར་དང་ལྡན་པའོ།། ལྡན་ཨ་མེད་ཅེས་བྱ་བ། །ཆེ་བ་དག་དང་ཆུང་བའི་མིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་ཤས་ཆེ་བ་དང་ཆུང་བའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། ཨ་དང་མི་ལྡན་པ་དག་ནི་མེད་དོ།

现在想要解说字母的数量，'无论有多少位置的字母，以一个声音相连者，那也称为一个字母。极其细微的部分，那也称为一个字母。'如是所说。
其中字母根据语境分为两种：以一个元音相连的字母和词尾的字母。
其中以一个元音相连的字母是以一个声音相连，如ཨོཾ（ॐ，oṃ，唵）和ཧཱུཾ（हूँ，hūṃ，吽）和ཕཊ（फट्，phaṭ，啪）等，称为单个字母。虽然仅ཨོཾ一个也是由ཨ和ཨོཾ和ཨཾ三者组合而成，但因为ཨོཾ是由一个元音字母相连并总摄，所以称ཨོཾ为一个字母。
所谓'极其细微的部分'是指词尾字母，例如色法分析到极微尘为止，再无比其更细微的色法。同样，名词分析到最后所达到的，再无法进一步分别的就称为一个字母，如十八辅音的部分。
现在为了显示字母们的发音部分的详细分类，说道：'这些声音的发音部分，轻音两个为一。'等等。
其中'轻音两个为一'是指两个字母只有一个字母的声音，因力量小故称无力，如ཕཊ。ཊ的声音包含在一半中，如同成为一个字母的声音。
'重音一个为二'是指一个字母有两个声音，即各组字母中第四个字母们发音力量大故称大力。
'鼻音为吸气声'是指顶点字母们是从鼻中吸气，因与元音字母相顺故称随声。
'毗萨尔迦为截断'是指顿号，因为强烈作用并截断故称为完全截断。
'短音为普通声'是指任何字母普通发音故称为共同。
'长音为二倍时长'是指字母发音时长为两倍故称为长音。
'三倍音亦如是'是指发音时长为三倍故称为极长音。
'乌达塔为同二一'是指两个相同字母连接时发为一个大声，如ཀྐཙྪ等称为大。
'阿努达塔为半分'是指字母半音，即半分本身称为小。
'斯瓦日塔为自声'是指未作升降，称为中等。
'带鼻为阿努斯瓦拉分'即带鼻是指带有顶点。
'有阿无阿之称，大小二者之名'是指有阿和无阿，即阿的大小差别，无阿者是不存在的。

།དེ་ལྟར་དྲང་པོའི་ཆ་བསྟན་ ནས་བསྒྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་གཞན་པའི་ཆ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དྲང་པོ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ། །ང་རོ་གཞན་ལའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲང་པོ་སྟེ་ཨའི་ཆ་ལས་གྱུར་པའི་གནས་དང་། ཆ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒྲེང་བ་དང་། བཀུག་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། བསྒྲིམས་པ་དང་། གློད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དྲང་པོའི་སྒྲ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བར་བསྟན་པ་རྣམས་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཅུང་ཟད་གནས་ཆ་ནི། །རྒན་དང་མགུལ་པའི་ཆ་དག་ལས། །བསྒྲེང་དང བཀུག་པའི་ང་རོ་འབྱུང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གནས་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བསྒྲེང་བ་དང་བཀུག་པ་ནི་མགུལ་པ་དང་རྐན་ལས་འབྱུང་སྟེ། ཨ་བཀུག་པ་ནི་ཨི་ཡིན་ནོ། ། དང་ཨི་སྦྱར་བ་ནི་བསྒྲེང་བ་སྟེ་ཨེའོ། །དེ་བཞིན་མཆུ་ལས་སྟོད་སྨད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨོ་དང་ཨུ་མཆུ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཨ་སྨད་པ་ནི་ཨུའོ། ། དང་ཨུ་སྦྱར་བ་ནི་ཨོ་ཡིན་ནོ། །བསྒྲིམས་པ་སྤྱི་བོའི་ཆ་ལས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བའི་རྀ་ནི་སྤྱི་བོ་ལས་འབྱུང་སྟེ། ལྕེའི་རྩེ་མོར་ཉེ་བ་དང་རྐན་དུ་བཅིར་ན་སྤྱི་བོ་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་གླིང་བུའི སྒྲ་སྤྱི་བོར་བུས་ན་ཞབས་སུ་གྲག་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ།།གློད་པ་དག་ནི་སོ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ལྀ་ནི་སོ་དང་ལྕེ་སྦྱར་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དབྱངས་འདི་དག་གིས་བཅིངས་ཤིང་བསྡུས་པ་ན་ཆའི་བྱེ་བྲག་ནི་དྲང་པོའི་སྐབས་སུ་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་དག་ གིས་ནི་བཅིངས་པ་ན།།ཆ་ནི་སྔོན་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་བསྒྲེང་བ་དང་བཀུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དེ་རྣམས་ནི་མིང་དུ་སྨོས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལ་བྱ་བ་མ་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར། མི་དེ་མུ་དོ་རྀ་ལྀ་ཡི། །སྒྲ་ཡི་ཆ་དང་ཅི་རིགས་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨི་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ནི་ཨེའོ། ། མུ་ནི་ཨུའོ། །དོ་ནི་ཨོའོ། །རྀ་ལྀ་ན་དངོས་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྡར་བྱས་པའོ། །སྒྲ་ཡི་ཆ་དང་ཅི་རིགས་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨི་ནི་བཀུག་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཨེ་ནི་བསྒྲེང་བའོ། །ུ་ནི་སྨད་པའོ། །ོ་ནི་བསྟོད་པའོ། །རྀ་ནི་བསྒྲིམས་པའོ། །ལྀ་ནི་གློད་པའོ། ། དྲང་པོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཨ་ཡི་ཆ་ནི་མདུན་དུ་དཔྱད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲང་པོ་ནི་ཨའི་ཆ་ཡིན་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པའོ། །འོ་ན་ཨི་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཨའི་ཆ་ཞེས་མི་བྱའམ་ཞེ་ན། ལྷག་མ་རྣམ་པའི་ཆ་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་པའི་ཆ། །ཞེས་བྱ་བ ནི་ཨའི་རྣམ་པའམ་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཨ་དང་ཨའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རང་གི་ཆ་དང་སྤྱིའི་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། རང་རེ་ལ་ཡོད་པའི་ཆ་ནི་རང་གི་ཆའོ། །སྤྱི་ལ་ཡོད་པའི་ཆ་ནི་སྤྱིའི་ཆ་སྟེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་རེ་རེའི་ཆ་ཡིན་ཏེ། །གང་གང་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ པ་ནི།།ཀུན་དུ་ཁྱབ་ཕྱིར་སྤྱི་ཡི་ཆ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་སྟེ། ཨོཾ་ལྟ་བུ་ཨོ་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡི་གེའི་བྱེ་བྲག་གམ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཡི་གེའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

如是已说明直音部分后，为了说明升等其他根本部分，故说'如同直音，其他声调亦复如是'。即如直音即阿字部分所生之处和部分一样，升、降、扬、抑、紧、松等亦应如是了知。其中与直音声相应者已如上说明。为说明其中稍有不同者，故说'其中稍异处部分，从老及喉部分中，升降声调得生起'等。稍有不同的处所是这样的：升和降是从喉咙和上颚生起，降阿即是伊，与伊结合即是升，即诶。同样'从唇生扬抑'，即嗡和乌从唇生，其中抑阿即是乌，与乌结合即是嗡。'紧从头顶部分生'，即日是从头顶生，舌尖靠近上颚挤压时从头顶发声。譬如笛声从头顶吹奏时在下部发声一样。'松者即是齿'，即厘是从齿舌结合处生。
为使知晓以这些元音约束摄集时，部分差别如直音处所说般运用，故说'以此等约束时，部分如前所说般'。现在，升降等声虽已说名，但未说明本体于何处用，为此故说'米得木朵日厘之，声之部分随理配'。米即是伊，同样得即是诶，木即是乌，朵即是嗡，日厘即其本身，是古代智者所作标记。'声之部分随理配'即伊与降相配，同样诶是升，乌是抑，嗡是扬，日是紧，厘是松。
若问何为直音？故说'阿之部分前当察'。直音是阿的部分，如上已说。那么伊等是否也称为阿的部分？故说'余为相貌部分称'。即余者为相貌部分，是阿的相貌或差别，因此称为阿和阿的相貌。其中部分也分为自部分和共部分两种：各自具有的部分是自部分，共同具有的部分是共部分。为说明此义，故说'彼等各各为部分，任何互相依止者，遍及故为共部分'。其中互相依止即字母相互依止，如嗡字依止于嗡并遍及。如是所说这些也是为显示字母的差别或分类，故说'彼等为字母差别'。

།ད་ནི་ཡི་གེའི་ངེས་པའི་ཚིག་བཤད་པར་འདོད་ནས། རྣམ་གྲངས་དུ་མ་མེད་པ་དང་། །མིང་ཚིག་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། །དོན་རྣམས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །ཡི་གེ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །རང་བཞིན་ལས་དང་དགོས་ཆེད་ཀྱི། །ངེས་ཚིག་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ སྨོས་ཏེ།རྣམ་གྲངས་དུ་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ངེས་ཚིག་བརྗོད་པ་སྟེ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་དུ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ངེས་པའི་ཚིག་བརྗོད་པ་སྟེ། མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ མིང་དང་ཚིག་གསལ་བར་བྱེད་པས་གསལ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་ཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ངེས་པའི་ཚིག་བརྗོད་པ་སྟེ། གསལ་བར་བྱས་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད། དྲན་པར་བྱེད། ཤེས་པར་བྱེད་པས་རྗོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ནི་ཡི་གེའི་ཚོགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚོགས་ དང་ལུས་དང་འདུས་པ་ནི།རྣམ་གྲངས་དག་སྟེ་དེ་བཞིན་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀཱ་ཡ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཚོགས་དང་། འདུས་པ་དང་། ལུས་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་སྦྱར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་མིང་དང་ཚིག་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡི་གེའི་ཚོགས་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ལྡང་ཆད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་ལས་དབྱེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་རྩ་བ་གང་ལས་གྱུར་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གནས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མིང་གིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། འདྲེན་ པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་འདི་དག་ཏུ་འདུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ད་ནི་མིང་གི་ཚོགས་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་གྲུབ་པའི་མིང་དང་། རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་མིང་གཉིས་སུ་བསྟན་པར་འདོད་ནས། ཇི་ལྟར་རྡུལ་ལས་གོང་བུ་བཞིན། །ཡི་གེ་འདུས་པར་གྱུར་པ་ན། །མིང་ ནི་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་འདིས་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ལྡང་ཚད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ཡང་བསྟན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་དེ་དེར་ན་རྡུལ་འདུས་པ་ལས་གོང་བུ་གྲུབ་པ་ན་དེ་ཉིད་ དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བཞིན་ཡི་གེ་འདུས་པ་ལས་མིང་འགྲུབ་སྟེ།ཡི་གེ་ཉིད་ཀྱང་མིང་མ་ཡིན། ཡི་གེ་ལས་གུད་ན་ཡང་མིང་མེད་དེ། ཡི་གེ་འདུས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་མིང་ཞེས་བྱའོ། །མིང་འདུས་པ་ལས་ཚིག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པར་འདོད་ནས། གང་ཞིག་རྣམ་ཆ་འདུས་པ་ཡིས། །དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་ན། །རྣམ་ཆ་མང་ངམ་ཉུང་གྱུར་ཀྱང་། །དེ་ནི་མིང་ཞེས་རབ་ཏུ་བརྗོད། །ཅེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡི་གེ་འདུས་པ་མིང་ཡིན་ན་ཡི་གེ་ངི་ཙམ་འདུས་པས་མིང་འགྲུབ་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཙམ་སྟོན་ན་ཡི་གེའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚད་ངེས་པ མེད་དེ།དཔེར་ན་པ་རི་ཀ་ཥ་ལྟ་བུའི་ཡི་གེ་བཞིའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་བཅས་པ་ལའང་མིང་ཞེས་བྱའོ། །ཁ་ལྟ་བུའི་ཡི་གེ་གཅིག་ལ་ཡང་མིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོར་ན་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཙམ་སྟོན་ནུས་ལ་ཁྱད་པར་མི་སྟོན་པའི་ཡི་གེ་འདུས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་མིང་ཞེས་བྱའོ།

现在想要解释文字的确定词义，故说：'无有多种异名，能使名句明显，为了表达诸义，故称为文字。以自性、作用、目的，依次为确定词义。'
所谓'无有多种异名'是从自体角度阐述确定词义，因为文字的自性不会转变为其他异名且无有多种，故称为不变。所谓'能使明显'是从作用角度阐述确定词义，由于其不变性而能使名句明显，故称为能显。所谓'能表达'是从目的角度阐述确定词义，由于已经明显故能表达诸法之义，能使记忆，能使了知，故称为表达。
现在为了显示文字的聚集，故说：'聚集、身体、和合，是异名当如是配。'所谓'kāya'（身）这个词可用于聚集、和合、身体，这些都属于异名。'当如是配'的意思是说这个聚集的含义也可应用于名和句。
如是，这些文字的聚集也通过因、自性、数量、确定词义和分类来解释。这些分类又应当了知为根源分类、因的分类、处所分类、名称分类和引导分类。应当了知上述所说的内容都包含在这些分类中。
现在显示名的聚集，想要说明其有已成就的名和随成就的名两种，故说：'如尘成团块，文字和合时，名得以成就。'等等。此中显示了名的聚集之因。同样应当了知这也是通过自体、数量、确定词义和分类来显示的。
其中，因即如同微尘聚集成团块时，既不能说是同一也不能说是相异，同样从文字聚集而成名。文字本身不是名，离开文字也无名，在文字聚集的状态中称为名。名的聚集成句也是如此。
现在想要显示自体等，故说：'若以诸分和合，表达义之自性，分多或分少，皆称之为名。'如是，若文字聚集即是名，则问是否仅需几个文字聚集即可成名？如是，若仅表达诸法的自性，则文字的数量没有确定。
例如像'parikṣa'这样具有四个文字的差别相也称为名。像'kha'这样的单个文字也称为名。总之，能够表达法的自性而不表达差别的文字聚集状态称为名。

།དེས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ལྡང་ཚད་དངོས་སུ་བསྟན་ནས། ངེས་པའི་ཚིག་ཀྱང་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་ན་དེར་ཁྲིད་ཅིང་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་མིང་ཞེས་བྱའོ། །ད་ནི་དེའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་འདོད་ནས། དེ་ཡང་མིང་གི་ཐོག་མ་དང་། རྗེས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམ་པ གཉིས།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེའི་དབྱེ་བ་ནི་ཐོག་མར་གྲུབ་པའི་མིང་དང་། གྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་པ་རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་མིང་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ཐོག་མར་གྲུབ་པའི་མིང་དེ་འདོད་རྒྱལ་ལམ། དོན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ། ཐོག་མར་འདོད་རྒྱལ་མིང་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་སྨོས་སོ། །ཆོས་ རྣམས་ལ་དེ་མེད་བཞིན་དུ།བླ་དགས་སུ་བཏགས་པ་ཡིན་པས་འདོད་རྒྱལ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་མེད་དོ། །རྗེས་སུ་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། རྗེས་གྲུབ་དག་ནི་དྲིན་ལྡན་དང་། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀར་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྗེས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ ཡིན་པས་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།ཁ་ཅིག་ནི་དོན་ལ་ལོག་པར་སྦྱོར་བ་ཡང་ཡོད་པས་དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། འདོད་རྒྱལ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ངེས་ཚིག་ཡོད་མེད་དོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དོན་དང་ལྡན་པ་ནི་ངེས་ཚིག་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། འདོད་རྒྱལ་ནི་ངེས་ཚིག་ མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ང་ནི་གྲུབ་པའི་མིང་དང་རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་མིང་དེ་དག་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་གཞན་ལ་མ་བརྟེན་པར། །བླ་དགས་གང་བྱས་ཐོག་མའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་གྲུབ་པའི་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གང་དག་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་མིང་ལ་ མ་བརྟེན་པར་དེ་ཉིད་ལ་བཏགས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཀ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ནི་གཞན་ལ་མ་བརྟེན་པས་འདི་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཀ་བ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ། །བརྟེན་ཞེས་བྱས་ན་ནི་གཞན་རྟེན་པར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པས་མིང་གི་ཐོག་མར་མི་འགྱུར་རོ། །རྗེས་སུ་གྲུབ་པ་ནི། དེ་ལ་བརྟེན་པ་རྗེས་གྲུབ་པ། །འདོད་ རྒྱལ་དོན་ལྡན་གཉིས་སུ་འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གྲུབ་པ་ལ་རྟེན་པ་ནི་རྗེས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བརྟན་པོ་ལ་ཀ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྔར་ཀ་བ་གྲུབ་པར་བྱས་ནས་ཕྱིས་དེ་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་འདོད་རྒྱལ་ནི་ཁྱི་ནག་པོ་ལ་དུང་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དང་ལྡན་པ་ཁྱི་དཀར་ པོ་ལ་དུང་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།འོ་ན་གྲུབ་པའི་མིང་ཡང་འདོད་རྒྱལ་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་གྲུབ་པ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་འདོད་རྒྱལ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མིང་གི་ཐོག་མ་ལ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདོད་རྒྱལ་དག་ཏུ་མཚུངས་མོད་ཀྱི། །མ་བརྟེན་ཕྱིར་ན་གྲུབ་པ་སྟེ། །མིང་གཞན་གང་ལའང་མ་བརྟེན་པས། ། གཞན་གྱིས་འགལ་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། མིང་གི་ཐོག་མ་ནི་མིང་གཞན་གང་ལ་ཡང་མ་བརྟེན་པས་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ལ་མ་བརྟེན་པའི་མིང་ནི་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་གནོད་པ་མེད་དོ། །དེ་དགག་པའམ་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཀ་བ་ཞེས བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འདིས་ཀ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཐད་པས་བསྒྲུབ་པར་ཡང་མི་ནུས་ལ།རྒྱུ་འདིས་ཀ་བ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་འགལ་བ་བསྒྲུབ་པར་ཡང་གང་གིས་ཀྱང་མི་ནུས་སོ། །མིང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཐད་པས་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དག་།ཆོས་ཉིད་ལ་ནི་བརྟེན་པ་ བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་འཐད་པ་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་སྦྱོར་ལྟ་བུ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའི་མཐུ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕྱོགས་འདི་ན་མེ་ཡོད་དེ། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这就是通过直接显示自身的本质和数量，也间接显示了确定的词语，因为说明本质就是引导和表示它的，所以称为名词。
现在想要显示它的分类，所以说'名词分为最初和随后形成两种'。它的分类就是最初形成的名词和依靠已形成而随后形成的名词两种。
对于最初形成的名词是随意的还是具有意义这个疑问，说'最初是随意的名词'。因为是在诸法本无的情况下加以假立，所以是随意的，没有确定的词义。
对于随后形成的是什么样的疑问，说'随后形成的具有恩惠和两种形式'。随后形成的是依靠已形成的，所以具有意义，有些是错误运用于意义的，所以成为具有意义和随意两种。
为了说明这一点，说'这有无确定词义'。具有意义的是有确定词义的，随意的是没有确定词义的。
我要明确说明已形成的名词和随后形成的名词。因此说'不依靠他者而假立的是最初的'等。
其中已形成的名词是指不依靠其他事物的名词而直接安立于该事物的名词，比如'柱子'这个名词不依靠他者，因此没有为什么叫做柱子的原因。如果说依靠，就是依靠其他支撑物，就不会成为最初的名词。
随后形成的是'依靠它而随后形成的，认为是随意和具义两种'。依靠已形成的是随后形成的，比如称坚定的人为柱子，是先确立柱子后来依靠它的。
其中随后形成的随意名词如称黑狗为海螺，具有意义的如称白狗为海螺。
那么，已形成的名词也是随意的，随后形成的错误建立也是随意的，为什么称最初的名词为已形成呢？'虽然同为随意，因为不依靠所以是已形成，因为不依靠任何其他名词，所以没有他者的违背'。
最初的名词因为不依靠任何其他名词所以称为已形成。为什么呢？因为不依靠他者的名词不会被任何他者所损害。既不能否定也不能证成。
比如'柱子'这个词，既不能用理由证明为什么叫做柱子，也没有人能够证明为什么不应该叫做柱子。
为了说明两种名词的例子，说'如同依靠法性的正理论证'等。例如，正理论证的三支因相等是依靠法性的力量，如此处有火，因为有烟的缘故。

།དུ་བ་ཡང་མེའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་དཔོག་པར་བྱེད་ལ།དུ་བ་མེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་འདྲི་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ལ་ཐུག་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་བཞིན་དུ། དོན་ལྡན་མིང་ཡང་དེ་བཞིན་དུ། །འདོད་རྒྱལ་ཐོག་མ་ཉིད་ལ་བརྟེན། །ཁྱི་འདི་ ལ་དུང་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཁ་དོག་དཀར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་ཚིག་བརྗོད་ན་དེ་ལ་དཀར་བ་ཅིའི་ཕྱིར་དུང་ཞེས་བྱ་ཞེས་འདྲི་བ་ལ། དེའི་མིང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གྲུབ་པའི་མིང་ལ་རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་མིང་བརྟེན་པའོ། །རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་འདོད་རྒྱལ་ལ་ངེས་ པའི་ཚིག་མེད་དམ་ཞེ་ན།རྗེས་སུ་གྲུབ་པའི་འདོད་རྒྱལ་ནི། །ལོག་པར་བསྒྲུབ་ཕྱིར་ངེས་ཚིག་བཞག་།ཅེས་སྨོས་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་ཡོད་མོད་ཀྱི་བཤད་ན་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ངེས་ཚིག་མི་བཤད་པར་གཞག་གོ། །གྲུབ་པའི་མིང་གི་འདོད་རྒྱལ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་བཤད་པའི་གཞི་ མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར། འདོད་རྒྱལ་ཐོག་མའི་མིང་གང་ཡིན། ངེས་ཚིག་གཞི་མེད་ཆོས་ཉིད་བཞིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ལ་བསྒྲུབ་པའི་གཞི་གཞན་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་གྲུབ་པའི་མིང་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་བརྗོད་པའི་ངེས་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ བརྟེན་དོན་ལྡན་ངེས་ཚིག་ནི།།དེ་ཡིན་ཕྱིར་དང་དེ་ཡོད་ཕྱིར། །དེ་ལ་ཕན་ཕྱིར་དེ་བྱེད་ཕྱིར། །དེ་བྱའི་ཕྱིར་དང་དེ་འདྲའི་ཕྱིར། །དེ་དེའི་ཕྱིར་དང་དེ་ཉིད་ཕྱིར། །དེ་ཡི་མིང་ནི་དེ་སྐད་ཅེས། །རྟགས་ཀྱི་སྒོའམ་མེད་ཀྱང་རུང་། །སྐབས་ཀྱི་མཐུ་ཡིས་ངེས་ཚིག་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། །དེ་ལ་ཡིན་པར་ སྦྱར་བ་ནི་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ནི་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ཕན་པ་ནི་དེ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱེད་པ་ནི་འདིས་བྱེད་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱ་བ་ནི་འདི་བྱེད་པས་དེ་སྐད་ཅེས་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།འདྲ་བ་ནི་འདི་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མེ་ནི་མེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མིང་དེ་དག་གི་རྟགས་ཀྱི་སྒོ་ནི་བརྡ་སྟོན་ནུས་པའི་ཡི་གེ་ཡོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཞིང་དང་ལྡན་པ་ནི་ཞིང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟགས་ཀྱིས་ལྡན་ཞིང་ཡོད་པར་སྟོན་པ་དང་། རྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པར་སྟོན་ལ། བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱ་བ་སྟོན་པ་ལྟ་བུ། །རྟགས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་ཀྱང་རུང་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ་སྐབས་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་དེས་ཚིག་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། དངོས ཀྱི་མིང་དང་བཏགས་པའི་མིང་ངོ་།།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡིན་དང་ངོ་བོ་བསྒྲུབ་པ་དང་། །དངོས་པོའི་རྐྱེན་ནི་དངོས་ཀྱི་མིང་། །ལྷག་མ་བཏགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ངོ་བོ་སྒྲུབ་པ་དང་། དངོས་པོའི་རྐྱེན་གསུམ་དངོས་ཀྱི་མིང་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ཡོད་པར་སྦྱར་བ་ དང་།བྱེད་པར་སྦྱར་བ་དང་། ལས་སུ་སྦྱར་བ་དང་། དེ་ལ་ཕན་པར་སྦྱར་བ་དང་། འདྲ་བར་སྦྱར་བ་དང་ལྔ་ནི་བཏགས་པའི་མིང་ཞེས་བྱའོ།

烟也唯独是火的果，因为不是其他的缘故，如此等通过果的方式推测因，如果问烟为什么是火的果，则归结于法性的道理，即其自性如是而依于法性。如是，具义名称也同样，最初依于随意安立。若说'此狗名为海螺，因为颜色白的缘故'这样的词源解释，对于'为什么白色称为海螺'的询问，除了'那就是它的名称'之外别无他解。因此，成立的名称上依附随后成立的名称。
若问随后成立的随意安立是否无有词源解释，则说：'随后成立的随意安立，因为会导致错误成立故不立词源解释。'虽有词源解释，但若解释则会导致错误成立，因此不作词源解释而搁置。成立名称的随意安立无有词源解释的基础，因此说：'最初随意安立的名称，无有词源解释基础如法性。'譬如法性的道理无有其他成立的基础一样。
现在为显示依于成立名称的具义词源解释，故说：'依此具义词源解释，因是彼故及有彼故，利彼故及作彼故，为彼故及似彼故，彼彼故及即彼故，彼之名称如是说，以相门或虽无相，依境势力说词源。'其中，配合是者即'因是彼故而称彼'。同样，有者即'于何有彼，彼称为彼'。利彼者即'因利益彼故而称彼'。作者即'因此作故而称彼'。所作即'因作此故而称彼'。相似即'因与此相似故而称彼'。所谓彼彼即'彼即是彼'，如'火即是火'。所谓即彼即'因是彼之本性故而称彼'。
彼等名称之相门即能表示约定的文字，如此'具田者称为农夫'以相表示具有及存在，'能说'表示能诠，'所说'表示所作等。无论有无如是相，皆依语境势力而作词源解释。此等摄为二种：实名称和假名称。为显示此故说：'是与本性成立及，事物助缘为实名，余者称为假名称。'其中，是之成立、本性成立及事物助缘三者是实名称。余者配合有、配合作、配合业、配合利彼及配合相似五者称为假名称。

།རང་གི་ངོ་བོའི་མིང་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་ངོ་བོའི་ངེས་ཚིག་དང་། །བཏགས་པའི་མིང་གཞན་སྤོང་བྱེད་དང་། །རང་གི་ཁྱད་པར་གཞན་སེལ་བས། ། ཡིན་དང་ངོ་བོ་བསྒྲུབ་པ་དང་། །དངོས་པོའི་རྐྱེན་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཙམ་བསྒྲུབ་ཅིང་གཞན་ལ་ཟུར་མི་ཟའོ། །ངོ་བོ་བསྒྲུབ་པའི་སྒྲས་ནི་བཏགས་པའི་མིང་ལྔ་སྤོང་ཞིང་སེལ་བར་བྱེད་དེ། མེ་ནི་མེའོ་ཞེས་བརྗོད་ན་འདི་མེ་དངོས་ཡིན གྱི།མེ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དངོས་པོའི་རྐྱེན་ནི་རང་གི་ཁྱད་པར་ཡང་སེལ་བར་བྱེད་དེ། ཚ་བ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་ན་ཚ་བ་ཁོ་ན་མེ་ཡིན་གྱིས་གསལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བཏགས་པའི་མིང་འཆད་པར་འདོད་ནས། རྟེན་ལ་བརྟེན་པ་ བརྟགས་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡོད་པར་སྦྱར་བ་ནི་རྟེན་ལ་བརྟེན་པའི་མིང་བཏགས་པ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་འདི་ལ་རྩལ་ཡོད་པས་རྩལ་ཞེས་བྱའོ་ཞེའམ། རྩལ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཕན་པར་སྦྱར་བ་ནི། བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཙམ་ལ་འབྲས་བུའི་མིང་བཏགས་པ་སྟེ། ཆུ་ལུད་ལ་ཁ་ཟས་ཡིན་ཞེས་མིང་བཏགས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱེད་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི། དངོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་དེ་བཞིན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུའི་མིང་བཏགས་པ་སྟེ། བྱ་བ་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འབྲས་བུའི་མིང་ཡིན་ནོ། །ལས་སུ གྲུབ་པ་ནི།འབྲས་བུའམ་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ལ། དེ་ལ་རྒྱུ་ཡི་མིང་བཏགས་པའང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུའམ། ལས་སུ་གྱུར་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བཏགས་པའོ། །འདྲ་བར་སྦྱར་བ་ནི། དཔེ་གཞན་གྱིས་ནི་མིང་དག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེའི་ཚིག་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། ལྷ་དང་འདྲ་བས་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ཉིད་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ནི། དོན་འདི་དག་གི་སྒོ་ནས་ནི། །ཡོད་དང་དེ་ལ་ཕན་པ་དང་། །བྱེད་དང་ལས་སུ་སྒྲུབ་པ་དང་། །འདྲ་བར་སྦྱར་དང་རིམ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་ནོ། །ད་ནི་ཚིག གི་ཚོགས་བཤད་པར་འདོད་པས་ཚིག་གི་ཕྲད་དང་བཅས་པ་བསྟན་པར་འདོད་ནས།གལ་ཏེ་མིང་གཉིས་འདུས་པའམ། །འོན་ཏེ་མང་པོ་འདུས་ཀྱང་རུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །འདིར་ཡང་རྒྱུ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ལྡང་ཚད་དང་། ངེས་ཚིག་དང་། རབ་ ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་མིང་ངོ་། །རང་གི་ངོ་བོ་ནི་དེ་འདུས་པས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པའོ། །ལྡང་ཚད་ནི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡི་གེ་འདུས་པ་ལས་མ་འདས་པའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་གསལ་ཞིང་འབྲུར་ཆགས་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ ཚིག་སྡུད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་།ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། །དེ་དག་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མིང་གཉིས་འདུས་པའམ། །འོན་ཏེ་མང་པོ་འདུས་ཀྱང་རུང་། །དེ་དག་ཁྱད་པར་རྗོད་བྱེད་ན། །ཚིག་ཅེས་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་སྟེ། །ཕྲད་རྣམས་དག་དང་བཅས་པའང་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་མདོར་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཚིག་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིང་འདུས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་སྟོན་ན་མིང་གཉིས་སམ། མང་པོ་འདུས་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་ཀ་བ་རིང་པོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ཀ་བའི་ཁྱད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀ་བ་རིང་པོ་འདི་ནི་དཀར་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའང་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། །ཚིག་ རྣམས་འབྲེལ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ།

如果问及自性名称三者的差别是什么？'自性的确定词，排除假立他名，以及遣除自性差别，是和自性成立，以及事物助词依次而言。'所说的是，以是成立仅仅成立自性而不涉及他者。以自性成立的词语则遣除假立的五种名称，如说'火即是火'，这是说此为实火，而非火的存在等五种。事物助词则遣除自性差别，如说'热性'，即是说唯热是火，而非光明等其他功德。
为解释假立名称而说：'依托所依假立等'。存在的结合是依托所依的假立名称，如说'此人有技艺故称技艺'或称'有技艺者'等。有益的结合即'间接因上立果名'，是说仅在间接因上假立果名，如在肥料上假立食物之名。作用成立即'直接因上亦复然'，是说假立果名，一切作用皆是果名。业成立即'于果或所作，彼上立因名'，是说于果或所作上以他因门假立。相似结合即'由他喻立名'，是说取譬喻语，如因与天相似而称天等。
对此等如是显示：'由此等义门，有及有益性，作用与业成，相似结合次。'此即是也。'聚'一词在字母章节中已经解释。今欲解释句的聚集，为显示句的助词而说：'若二名和合，或多名聚集'等广说。此中也应由因、自性、量度、确定词、分类等来了知。
其中因即是名。自性即是由其和合而表达义的差别。量度即是由表达差别本身不超出字母的和合。确定词即是明晰而有条理。分类即是句的组合和句的助词。为显示彼等而说：'若二名和合，或多名聚集，彼等表差别，说为句亦然，以及具助词。'略说之。
其中'句'是指名的和合，如何显示义的差别呢？二名或多名和合皆称为句。如说'长柱子'，即表达柱子的差别。同样，'此长柱子是白色的'等也称为句。使句子相连的是句的助词。

།ད་ནི་ཚིག་སྡུད་པའི་སྦྱོར་བ་བཤད་པར་འདོད་ནས། དེ་ལ་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་བཅུ། །འབྲུ་མང་པོ་དང་ཚིག་སྡུད་དང་། །ཁྱད་པར་དག་དང་ཡན་ལག་དང་། །གཞི་དང་གཞི་གཅིག་བསྡུ་བ་དང་། །གཞི་མཐུན་པ་དང་དེའི་སྐྱེས་བུ། །ཟླས་དབྱེ་བ་ དང་ཕྱོགས་ཙམ་མོ།།འདིར་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མར་སྦྱར་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲུ་མང་པོ་པའི་བསྡུ་བ་དང་། ཚིག་སྡུད་པ་ཙམ་གྱིས་བསྡུ་བ་དང་། ཁྱད་པར་བསྡུ་བ་དང་། ཡན་ལག་བསྡུ་བ་དང་། གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་དང་། གཞི་མཐུན་པའི་བསྡུ་བ་དང་། དེའི་སྐྱེས་བུའི་བསྡུ་བ་དང་། ཟླས་དབྱེ་བའི་བསྡུ་བ་དང་། ཕྱོགས་ཙམ་སྟོན་པའི་བསྡུ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་འབྲུ་མང་པོ་པ་སྟོན་ཏ། དེ་ཡང་དབྱེ་བ་དྲུག་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིག་གཉིས་མང་པོར་རབ་དབྱེ་བའི། །རང་མིང་ལྡན་དང་མི་ལྡན་དང་། །ཕྱོགས་དང་རྣམ་གྲངས་ཕན་ཚུན་དང་། །ཚིག་མང་པོ་སྟེ རྣམ་པ་དྲུག་།ཅེས་སྨོས་ཏེ། དབྱེ་བ་དྲུག་པོ་འདི་ཡང་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་འབྲུ་མང་པོ་པ་དང་། ཚིག་མང་པོའི་འབྲུ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་འབྲུ་མང་པོ་པ་ནི་པ་ཁྲ་མོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཚིག་མང་པོའི་འབྲུ་མང་པོ་པ་ནི་བ་དམར་ཁྲ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་རང་གི་མིང དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་འབྲུ་མང་པོ་པའི་དབྱེ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་རང་གི་མིང་དང་ལྡན་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་སྟོབས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རང་གི་མིང་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་བ་ཁྲ་མོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཕྱོགས་ནི་ཤར་ལྷོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུས་མཚམས་སྟོན་པའོ། །རྣམ་གྲངས་ནི་གྲངས་དང་ ལྡན་པ་སྟེ།བཅུ་པ་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕན་ཚུན་ནི་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པས་རང་གི་མིང་དང་མིང་ལྡན་པ་ནི་བ་ཁྲ་མོ་ཅན་ཞེས་གྲུབ་པ་སྟེ། གཅོད་དཀའ་བ་དང་། དབུག་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚིག་མང་པོ་ནི་ཚིག་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་པའོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་ གཞི་མཐུན་པའི་འབྲུ་མང་པོ་པ་དང་།གཞི་ཐ་དད་པའི་དབྱེ་བས་མུ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། མཐུན་དང་ཐ་དད་དབྱེ་བ་ཡིས། །ཕྱོགས་ཀུན་མཐུན་དང་ཕྱོགས་གཅིག་ལས། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཞིར་འདོད་དོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཕྱོགས་ཀུན་མཐུན་པ་དང་། ཀུན་མི་མཐུན་པ་དང་། ཕྱོགས་ གཅིག་མཐུན་པ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་མི་མཐུན་པ་གཉིས་ཏེ་བཞིའོ།།དེ་ལ་ཀུན་མཐུན་པ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་རྣ་བ་འཕྱང་བ་ཅན་ལྟ་བུའོ། །ཀུན་མི་མཐུན་པ་ནི་མདའ་གཞུ་ཅན་ལྟ་བུའོ། །ཕྱོགས་གཅིག་མཐུན་པ་ནི་རྐང་ལག་ཅན་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་གཅིག་མི་མཐུན་པ་ནི་བ་ཁྲ་མོ་ཅན་ལྟ་ བུའོ།།ད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དག་ལ་ཡང་བྱེད་པའི་ཚིག་དྲུག་གིས་བསྒྱུར་དུ་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་དྲུག་གིས་བསྒྱུར་བ་ནི། །ཀུན་ལ་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་བྱེད་པའི་ཚིག་གཉིས་པ་དང་ལྡན་པའི་འབྲུ་མང་པོ་པ་ནི་གང་ལ་ཆོས་སྤྱོད་པ་ཡོད་པ་ནི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ ཅན་ཞེས་བྱའོ།

现在想要解说词组合的方式，关于此，词的组合有十种：多音节和词组合，差别和支分，基础和单一基础组合，同基和其补特伽罗，对立分别和部分而已。
此处'组合'一词与其余词相连，如此：多音节组合，仅词组合，差别组合，支分组合，单一基础组合，同基组合，其补特伽罗组合，对立分别组合，仅显示部分的组合。
现在说明多音节，为了显示其有六种分类：'两词多种分别，具有和不具有自名，方位和同义互相，多词共有六种。'
这六种分类是两词的多音节和多词的两音节的分类。其中两词的多音节如'具有斑纹'。多词的多音节如'具有红斑'。
其中具有自名等五种是两词多音节的分类。其中具有自名如'具力士'。不具自名如'具斑纹'。方位如'东南'等显示方向。同义是具有数量，如'第十'、'第百'等。互相是互相依靠而具有自名和名称，如'具斑纹'而成立，如'难断'、'难穿'等。多词是具有多词，如'第三'等诸多。
对于这些又以同基多音节和异基分类成为四种，因此说：'以同和异分别，一切同和一分，分别承许为四种。'即一切同、一切不同、一分同和一分不同四种。
其中一切同如'具下垂耳的天授'。一切不同如'具弓箭'。一分同如'具手足'。同样，一分不同如'具斑纹'。
现在为了显示这些本性也可以用六种作用词变化，故说：'以六种作用变化，于一切具足。'其中具有两个作用词的多音节，如'于何有修法者即是具修法者'。

།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། གསུམ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཕེལ་བ་ཅན་དང་། བཞི་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པ་ཅན་དང་། ལྔ་པ་ནི་ཆོས་ལས་འབྱུང་བ་ཅན་དང་། དྲུག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ཅན་དང་། བདུན་པ་ནི་ཆོས་ལ་གནས་བ་ཅན་ཏེ། འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ བྱེད་པ་དྲུག་དང་།དང་པོའི་ཚིག་དང་བདུན་བདུན་དུ་ཕྱེ་ན་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་ལས་དུས་གཅིག་ཏུ་ནི་ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་ཏེ། རྩ་བའི་ཚིག་གཉིས་སམ་མང་པོ་གང་རུང་གཅིག་།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གཅིག་བྱེད་པའི་ཚིག་གཅིག་སྟེ། གསུམ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ལས། །དུས་གཅིག་ཏུ་ནི་སུམ་ལྡན་གཟུང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ཚིག་བསྡུ་བ་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། ཚིག་བསྡུ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ། །གཉིས་དང་རྣམ་གྲངས་བྱེ་བྲག་དང་། གཞན་དང་བྱེད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཚིག་གཉིས་ ཀྱི་མདོར་བསྡུས་པ་དང་།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་གི་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཚིག་གི་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། བྱེད་པའི་ཚིག་གི་མདོར་བསྡུས་པའོ། །འདི་དག་གི་སྔོན་གྱི་མཁན་པོ་གཞན་གྱིས་བཤད་པ། མིང་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བཏགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ གཉིས་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་ཟླས་དབྱེ་བ།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་བ་གཉིས་པ། བྱེ་བྲག་གི་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་ལས་འཛིན་པ། གཞན་གྱི་ཚིག་གི་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་འབྲུ་མང་པོ་པ་དང་། བྱེད་པའི་ཚིག་གི་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་དེའི་སྐྱེས་བུའོ་ཞེས་གཞན་ལས་བཤད་དེ་འདི་དག་ལས་ཁྱབ་པའི་བྱེ་ བྲག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་གཞན་ལས་བཤད་དོ།།བྱེད་པའི་ཚིག་གི་མདོར་བསྡུས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡང་དབྱེ་ན་དྲུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། ལས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཡིས། །གཉིས་པ་ལ་སོགས་བདུན་པའི་མཐའ། །བྱེད་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད་པ་སྟེ། །ཚིག་སྡུད་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། གཉིས་པ་ལས་ཀྱི་བསྡུ་བ་ནི་གྲོང་ལ་འགྲོ་བ་ནི་གྲོང་འགྲོ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པའི་བསྡུ་བ་ནི་མདའ་ཡིས་བསྣུན་པ་ནི་མདས་བསྣུན་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པའི་བསྡུ་བ་ནི་རྒྱན་ཆེད་ཀྱི་གསེར་ནི་རྒྱན་གསེར་ལྟ་བུའོ། །ལྔ་པའི་བསྡུ་བ་ནི་ཡུལ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་བྱུང་ལྟ་བུའོ། །དྲུག་པའི་བསྡུ་བ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་རྟ་ནི་ལྷ སྦྱིན་རྟ་ལྟ་བུའོ།།བདུན་པའི་བསྡུ་བ་ནི་ཡུལ་ན་གནས་པ་ནི་ཡུལ་གནས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཙམ་གྱི་དགག་པ་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་དད་པས་འགེགས་པར་བྱེད་དེ། ཚིག་བསྡུ་བ་ལྔ་པོ་འདི་ཚིག་བསྡུ་བ་གཞན་དོན་མཐུན་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ད་ནི་ཁྱད་པར་ བསྡུ་བ་འཆད་དེ།དེའི་ཕྱིར། སྔ་མ་ཕྱི་མའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །ཁྱད་པར་བསྡུ་བ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཚིག་སྔ་མ་ཁྱད་པར་དུ་སྦྱར་བ་ནི། སྔོན་པོ་ཉིད་ཨུཏྤ་ལ་ནི་སྔོན་པོ་ཨུཏྤ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚིག་ཕྱི་མ་ཁྱད་པར་དུ་སྦྱོར་བ་ནི། ཨུཏྤ་ལ་ཉིད་སྔོན་པོ་ནི་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོ་ལྟ་བུའོ། །ད་ནི་ཡན་ ལག་བསྡུ་བ་འཆད་དེ།དེའི་ཕྱིར། འབྲེལ་པ་དག་དང་གོ་རིམས་དང་། །དོན་དང་གྲགས་པའི་ཡན་ལག་ནི། །བསྡུ་བ་བཞིའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འབྲེལ་པའི་ཡན་ལག་བསྡུ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གོ་རིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྡུ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།དོན་གྱི་ཡན་ལག་བསྡུ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ།

同样也应当应用于其他，第三是具有法的增长，第四是为法而成就，第五是从法中生起，第六是具有法语，第七是住于法，像这样等等的六种作用，以及第一词，分为七种，共有一百六十八种，其中在同一时间具有三法，即根本词二或多个任一，一个分类，一个作用词，为了显示具有三者，故说'于一百六十八中，同时当取具三者'。
现在解释词的归纳，因此说'词的归纳有五种，二和异名差别，及他和作用词'。即二词的归纳，异名的归纳，差别的归纳，他词的归纳，作用词的归纳。
对于这些，前代其他堪布解释，以其他名称命名，其中二词归纳即重复分别，异名归纳即第二，差别归纳即执业，他词归纳即多字，作用词归纳即其补特伽罗，如是他处所说，也说这些中有遍及的差别。
仅作用词的归纳若分则有六种，因此说'以业等差别，从第二至第七，许为六种作用，当知唯是词归'。第二业的归纳如'往村即村往'，第三的归纳如'以箭射即箭射'，第四的归纳如'为装饰的金即装饰金'，第五的归纳如'从地方生即地方生'，第六的归纳如'天授的马即天授马'，第七的归纳如'住于地方即地方住'，这些称为作用词的归纳。
'唯'的遮遣是遮遣一切义上的差别，这五种词归纳与其他意义相顺的词归纳无过。
现在解释特殊归纳，因此说'以前后相连，特殊归纳有二种'。即前词作为特殊相连如'青莲花即青色莲花'，后词作为特殊相连如'莲花青即莲花青色'。
现在解释支分归纳，因此说'关联及次第，义和共称支，归纳有四种'。关联支分归纳如'身等诸根'，次第支分归纳如'色等诸根'，义支分归纳如'轮等诸宝'。

།གྲགས་པའི་ཡན་ལག་བསྡུ་བ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པ་གཉིས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གྲགས་པ་ཡང་། འཇིག་རྟེན་བསྟན་བཅོས་དག་ལ་གཉིས། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལ་ གྲགས་པ་ནི་ཀ་བ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་བྱས་པ་ལྟ་བུའོ།།བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པ་ནི་ལས་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པའི་ཚིག་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ད་ནི་གཞི་བསྡུ་བ་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། རིགས་གསལ་བྱས་དང་མ་བྱས་པའི། །གཞི་བསྡུ་བ་ནི་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། རིགས་གསལ་བའི་ བསྡུ་བ་ནི་ཆོས་མཐའ་དག་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ།།རིགས་མ་གསལ་བའི་བསྡུ་བ་ནི་མཐའ་དག་དང་ཀུན་ལ་སོགས་པའོ། །ད་ནི་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་གཅིག་དག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། སོ་སོ་ཕྱོགས་གཅིག་བྱེད་པ་ཡིན། །གཞི་གཅིག་བསྡུ་བ་གཉིས་སུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕྱོགས་ གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་བསྡུ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ།།སོ་སོ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་བསྡུ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ད་ནི་གཞི་མཐུན་པའི་བསྡུ་བ་འཆད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་ཁྱད་པར་ཅན་གཉིས་དང་། །ཁྱད་པར་རྣམ་ གཉིས་གཞི་གཅིག་ཏུ།།མཐུན་པར་གོ་བར་བྱ་བ་ལ། སྦྱོར་བ་གཞི་མཐུན་རྣམ་པ་གཉིས། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གཉིས་གཞི་གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་སྔོ་བ་དང་ཨུཏྤ་ལ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁྱད་པར་གཉིས་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་ནི། སྔོ་བ་དང་། རྩུབ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཨུཏྤ་ལ་ཞེས་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བའོ། །མཐུན་པར་གོ་བ་ནི་ཆོས་ཐ་དད་པ་དག་གཞི་གཅིག་པར་གོ་བར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་སྒྲ་སྦྱོར་བ་ནི་གཞི་མཐུན་པའི་བསྡུ་བའོ། །ད་ནི་དེའི་སྐྱེས་བུ་འཆད་དེ། དེ་ཡང་གསུམ་སྟེ། བྱེད་པའི་ཚིག་གི་དའི་སྐྱེས་བུ་དང་ལས་འཛིན་པའི་དེའི་སྐྱེས་བུ་དང་། བ གཉིས་པ་དེའི་སྐྱེས་བུའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོའམ་ནི་ཆོས་ཀྱང་རུང་། །ཐ་དད་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡི། །དེ་ཡི་སྐྱེས་བུ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། །བྱེད་པའི་ཚིག་དང་ལས་འཛིན་དང་། །བ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པར་གོ་ བར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལ་ངོ་བོ་ཐ་དད་པར་སྦྱོར་བ་ཡང་རུང་། ངོ་བོ་གཅིག་གི་ཆོས་ཐ་དད་པར་སྦྱོར་བ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་ཐ་དད་པར་སྦྱོར་བའི་སྐབས་སུ་དེའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་དེའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་བརྒྱད་དེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱེད་པ་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ། །དང་ པོ་ལ་སོགས་བདུན་པའི་མཐའ།།རྣམ་དབྱེ་བསྒྱུར་བ་བདུན་པོ་དང་། །ཕྲད་དང་སྦྱོར་བ་བྲལ་བའི་ཕྱིར། །གཞན་དང་སྦྱར་མེད་སྒྲ་བོད་པ་དང་། །དགག་པ་དང་ནི་བརྒྱད་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོའི་སྐྱེས་བུའི་བསྡུ་བ་ནི་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དང་པོའི་སྒྲ་མི་ མངོན་པར་བྱས་པའོ།།ལས་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེད་པ་དྲུག་གི་བསྡུ་བ་དང་འདྲའོ། །བོད་པ་མ་གཏོགས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བོད་པའི་སྒྲ་ལ་སྒྲ་གཞན་སྦྱར་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཁ་དོག་ནག་པོ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བོད་པའི་སྒྲ་ལ་ཚིག་བསྡུ་བ་མེད་དོ། །དགག་པ་དང་ནི་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དགག་པ་དེ་ཉིད་འཆད་པར་འདོད་ནས། མཚན་ཉིད་དབང་གིས་ཕྱེ་བ་ཡིས། །མ་ཡིན་དགག་པ་བཅུ་བཞི་དང་། །མཚན་ཉིད་དབྱེ་བ་མེད་མོད་ཀྱི། །ཡུལ་དང་དུས་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་ཡིས། །མེད་པར་དགག་པ་བཅུ་གཅིག་དག་།གང་ལྡན་དགག་པར་འདོད་པའོ།

名称支分的归纳也有世间共知和论典共知两种。因此说'名称分为世间论典二'。世间共知是如柱子、瓶子等的名言安立。论典共知是如业等的作用词。
现在解释基础归纳，因此说'类明作与未作成，基础归纳有二种'。类别明显的归纳如说'一切法'。类别不明显的归纳如'一切'和'诸'等。
现在解释单一基础归纳，因此说'一分中作及各别，一分所作为二种，单一基础归纳二'。一分中作的归纳如说'一切有为法无常'。各别一分所作的归纳如说'一切有为法和无为法无我'。
现在解释共同基础归纳。因此说'差别所差别二种，差别二种同一基，令知共同相应时，共同基础有二种'。其中差别和所差别二者同一基础相应，如青色和莲花二者都是'青莲花'。差别二者同一基础归纳，如青色和粗糙二者都归纳为'莲花'这一基础。共同理解是在不同法归属同一基础的场合运用词语，这就是共同基础归纳。
现在解释其人称，这也有三种：作用词的其人称、受事的其人称和第二其人称。为了说明这点，说'自性或是诸法性，令知差别所作之，其人称有三种者，作用词与受事及，第二称谓是也'。'其人称'是指表示差别，无论是自性差别相应还是同一自性的不同法相应，在表示差别的场合称为'其人称'。
其中作用词的其人称有八种分类。为了说明这点，说'其中作用有八种，第一等至第七末，变化词形七种及，离开连接词组故，无合他词呼声及，否定等成八种也'。其中第一人称的归纳是中间词不显现，即第一词不显现而作。业等是如同六种作用的归纳。除呼声外，因为呼声词不能与其他词相应，如黑色一样。因此呼声词没有词的归纳。加上否定成为八种。
想要解释否定本身，说'依据性相分别故，非是否定十四种，虽无性相分别法，依地时分所分别，无有否定十一种，具何否定所许也'。

།ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང བསྡུ་ན་གཉིས་ཏེ།མ་ཡིན་པར་དགག་པ་དང་། མེད་པར་དགག་པའོ། །དེ་ལ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པ་བཅུ་བཞིའོ། །མེད་པར་དགག་པ་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་མེད་མོད་ཀྱི། ཡུལ་དང་དུས་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་གོ། །དགག་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་ པའི་ཚིག་ལ་དགག་པའི་སྒྲ་སྡུད་པ་ནི་མེད་པ་དང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ལ་ཕྱི་ནས་མ་ལྟ་བུ་སྦྱར་བ་ནི་དགག་པའི་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་བཅུ་བཞི་གང་ཞེ་ན། གཞན་དང་མི་མཐུན་གཉེན་པོ་དང་། །ཆུང་དང་ཕྲ་དང་ཉུང་བ་དང་། །ཡུན་ ཐང་ལྷག་མ་མེད་པ་དང་།།མཐའ་དག་མིན་དང་བྲལ་བ་དང་། །དམན་དང་ཞན་དང་ཞུམ་པ་དང་། །འདྲ་བ་དག་ལས་དགག་པ་ནི། །མ་ཡིན་དགག་པར་འདོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཞན་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །མི་མཐུན་པ་ནི་རིག་པའི་མི་མཐུན་ པ་ལ་མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།གཉེན་པོ་ནི་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་ལ་མ་ཆགས་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆུང་བ་ནི་གཟུགས་ཆུང་བ་ལ་གཟུགས་མེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྲ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཕྲ་བ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཉུང་བ་ནི་རྫས་ཉུང་བ་ལ་རྫས་མེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཡུན་ཐུང་བ་ནི་ཚེ་ཐུང་ལ་ཚེ་མེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྷག་མ་མེད་པའི་ནི་དེ་ཕན་ཆད་གྲངས་གཞན་མེད་པ་ལ་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཐའ་དག་མིན་པ་ནི་རྒྱུ་མཐའ་དག་ནི་འབྲས་བུ་མཐའ་དག་ལ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྲལ་བ་ནི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས འདས་པ་ལྟ་བུའོ།།དམན་པ་ནི་བུ་ངན་པ་ལ་བུ་མེད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཞན་པ་ནི་འགྲོས་ཞན་པ་ལ་འགྲོས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཞུམ་པ་ནི་སྟོབས་ཞུམ་པ་ལ་སྟོབས་མེད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདྲ་བ་ལ་དགག་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་གཟུགས་ལ་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ པའི་གཟུགས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།འདི་དག་ནི་གཞན་དགག་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པས་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ནི་མེད་པར་དགག་པ་བཅུ་གཅིག་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། རྒྱུན་འདྲ་བ་དང་རང་བཞིན་དང་། །སྐབས་དང་རྟེན་གྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །སྔ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པ་ ལ།།དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་སྔ་ན་མེད་པ་བཞི་ལ་རྒྱུན་དང་འདྲ་བ་སྔ་ན་མེད་པ་སེམས་ཅན་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། རང་བཞིན་སྔ་ན་མེད་པ་ས་བོན་ལ་མྱུ་གུ་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། གནས་སྐབས་སྔ་ན་མེད་པ་གསེར་ལ་རྣ་རྒྱན་མེད་པ་ལྟ་ བུ་དང་།རྟེན་ལ་སྔ་ན་མེད་པས་ཕྱོགས་ན་བུམ་པ་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་སྔ་ན་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞིག་ནས་མེད་པའང་བཞི་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་འདྲ་བ་ཞིག་ནས་མེད་པ་སེམས་ཅན་ཤི་ནས་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། རང་བཞིན་ཞིག་ནས་མེད་པ་མྱུ་གུ་ལ་ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་ཞིག་ནས་ མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་།གནས་སྐབས་ཞིག་ནས་མེད་པ་རྣ་རྒྱན་ལ་གསེར་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྟེན་ལ་ཞིག་ནས་མེད་པ་བུམ་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོས་ནས་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཞིག་ནས་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ལྟར་སྔ་ན་མེད་པ་དང་། ཞིག་ནས་མེད་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །ཕན་ ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་དང་།།ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་དབྱེ་བ་ནི། །ཕན་ཚུན་དག་ལ་རང་བཞིན་དང་། །རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་གཉིས་དབྱེ་བའི། །ཤིན་ཏུ་མེད་དང་བཅུ་གཅིག་ནི། །མེད་པར་དགག་པར་འདོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ནི་རྟ་ལ་བ་ལང་གི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལྟ་བུའོ།

如是说道，总之有二种，即非遮和无遮。其中非遮有十四种不同特征。无遮虽无不同特征，但依处所和时间分为十一种。具有这些遮遣的词语中，遮遣词的归纳，即在'无'和'非'等词后加'不'等词，称为遮遣归纳。
其中非遮的十四种不同特征是什么呢？'异类和不相顺，对治及微小，细微和稀少，短暂无余尽，非全及离系，低劣和衰弱，怯懦及相似，这些遮遣称，为非遮所许。'
其中异类，如国王非婆罗门；不相顺，如明的相违为无明；对治，如贪的对治为无贪；微小，如色小说为无色；细微，如想细微说为无想；稀少，如物质稀少说为无物质；短暂，如寿命短暂说为无寿；无余尽，如此后再无其他数目说为无数；非全，如一切因不必定于一切果；离系，如离垢和涅槃；低劣，如劣子说为无子；衰弱，如步态衰弱说为无步态；怯懦，如力量怯弱说为无力；相似的遮遣，如与表色相似的非表色说为无表色。
这些是通过遮遣他法而显示自性，故称为非遮。现在解释十一种无遮。因此说：'相续相似及自性，处所所依差别故，前无及坏灭无中，分类共有八种也。'
其中前无有四种：相续相似前无，如众生出生；自性前无，如种子中无芽；状态前无，如金中无耳环；所依前无，如方位中无瓶，这是四种前无。
同样，坏灭无也有四种：相续相似坏灭无，如众生死亡后无；自性坏灭无，如芽中种子性坏灭无；状态坏灭无，如耳环中无金；所依坏灭无，如瓶迁往他处而无，这是四种坏灭无。
如是前无和坏灭无分为八种。'互相一中一无及，极无差别分，互相自性及，因与自性二差别，极无共十一，许为无遮也。'
互相一中一无，如马中无牛之自性。

།ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ ཡང་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་མེ་ཏོག་གི་རྒྱུ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ།།རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་མེ་ཏོག་གི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཅུ་གཅིག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་མེད་པ་ཙམ་སྟོན་པའི་ཚེ་ན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་སྟོན་པའི་ཚེ་ན་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡིན་ནོ། །དགག་པའི་ངེས་ ཚིག་ནི།ཀུན་ཏུ་ལྡོག་ཕྱིར་དགག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་འགེགས་ཤིང་ལྡོག་པར་བྱེད་པའོ། །ད་ནི་ལས་འཛིན་པ་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་གཞན་དུ་མི་བརྗོད་དང་། །འདྲ་བ་གཞན་དང་བྱེ་བྲག་གི་།ཚིག་སྦྱོར་བྱེད་པ་ ལས་འཛིན་ནོ།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ནི། ཨུཏྤ་ལ་ཡང་ཡིན་ལ། སྔོན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོའོ། །འདྲ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཡང་ཡིན་ལ། སེང་གེ་དང་འདྲ་བ་ཡང་ཡིན་པས་སྐྱེས་བུ་སེང་གེའོ། །བྱེ་བྲག་གི་ ཚིག་སྦྱོར་བ་ནི་ཚ་བ་ཡང་ཡིན་ལ།རྩུབ་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཚ་རྩུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ལས་འཛིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་གཞི་གཅིག་གི་ཆོས་སུ་སྦྱོར་བར་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་གཞིས་འཛིན་པས་ལས་གཞིས་འཛིན་པའམ། །གཞིའི་ལས་བྱེད་པས་ལས་འཛིན་པའོ། ། ད་ནི་བ་གཉིས་པ་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། གྲངས་དང་བསྡུས་དོན་སྦྱོར་བ་ཡིས། །གཅིག་དང་ཐ་དད་སྦྱོར་བྱེད་པ། །བ་གཉིས་པར་ནི་འདོད་པའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། གྲངས་ཀྱི་ཚིག་དང་བསྡུས་པའི་ཚིག་སྦྱོར་བ་ལ་གཅིག་གི་ཚིག་གིས་གཅིག་ཏུ་སྟོན་པ་དང་། མང་པོའི་ཚིག་གིས་ཐ་དད་དུ སྟོན་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།།དེ་ལ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་དང་། ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྡུས་པའི་ཚིག་སྦྱར་ནས་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལྡན་པའི་ཚིག་སྟོན་པའི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ནི་བ་གཉིས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་ཡང་ཡོད་ལ་ལྔ་ཡང་ཡོད་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལྟ་བུའོ། །གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཐ་དད་པར་སྦྱོར་བ་ནི་སྐབས་ཀྱིས་བརྩི་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དྲུག་གྲོང་ཡིན་པ་ནི་གྲོང་དྲུག་སྟེ་གཅིག་གི་ཚིག་གོ། །གྲོང་རྣམས་དྲུག་ཡིན་པ་ནི་གྲོང་རྣམས་དྲུག་སྟེ་མང་པོའི་ཚིག་གོ། །བ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བ་ཡོད་པའི་བ་དང་། གྲངས་ཡོད་པའི་བ་དང་གཉིས་ཏེ། དེ་སྟོན་པ་ནི བ་གཉིས་པའོ།།ད་ནི་ཟླས་དབྱེ་བ་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དང་དབྱེ་ཕྱིར་དང་། །ཉེ་བར་ཐ་དད་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། །འདས་མ་ཐག་དང་གཞན་དག་དང་། །ལན་གྲངས་གཞན་ལ་སྦྱོར་བྱེད་པ། །ཟླས་དབྱེ་བ་ཞེས་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཟླས་དབྱེ་བ་བསྡུ་བའི་ ཕྱིར་སྦྱོར་ཡང་རུང་།དབྱེ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་ཡང་རུང་སྟེ། ཉེ་བར་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཐ་དད་པར་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བསྡུ་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ནི་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དབྱེ་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཆོས་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྡུད་པ་ དག་ལ་ཡང་འདས་མ་ཐག་པ་སྡུད་པ་ནི།དང་ངམ་ཡང་གི་སྒྲ་དག་འདས་མ་ཐག་པའི་སྒྲ་སྡུད་པའོ། །གཞན་སྡུད་པ་ནི་ཚིག་ཏུ་མ་སྨོས་པའི་དོན་དག་སྡུད་པའོ། །ལན་གྲངས་གཞན་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་སྨོས་པའི་ཚིག་སྡུད་པའོ། །ཟླས་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླས་དབྱེ་བ་ སྟེ།གཉིས་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་སྟོན་པ་འཆད་དེ། དེའི་ཕྱིར། རང་གི་རིགས་ཙམ་སྡུད་བྱེད་ཅིང་། །ཕྱོགས་གཞན་ཀུན་དུ་སྤོང་བ་དང་། །རིགས་ཀྱི་ཚད་ཀྱང་མི་འཛིན་པ། །ཕྱོགས་ཙམ་སྟོན་པའི་སྦྱོར་བའོ།

极无者，如同因极无是指如同虚空中无花之因一样。自性极无是指如同虚空中无花之自性一样，如是共十一种。此等仅是显示无之时如此，若是显示事物之时则为非遮。遮词之语义为：'由于普遍遮止故为遮'，即是遮止并遮除与所关联词义。
今解释业持，故说：'彼即不可说为他，相似他及差别之，词组即为业持也。'不可说为彼即与他之词组，如：既是青莲花，又是蓝色，故为蓝色青莲花。相似词组，如：既是人，又似狮子，故为人中狮子。差别词组，如：既是热，又是粗糙，故称热粗等。如是业持等皆是同为一基之法组合，由业基所持故为业基所持，或由基之业作故为业持。
今解释双数，故说：'以数与总义组合，一与差别相组合，此即许为双数也。'数词与总摄词组合时，以单数词显示为一，以复数词显示差别，共有二种。其中如'五'之数词与'蕴'之总摄词组合为'五蕴'，具有显示关系词之词缀即成为双数，既有蕴又有五即如五蕴。一合与差别合应依上下文判定，如此：六村是村六为单数词，诸村为六是诸村六为复数词。双数即有总摄之数与数量之数二者，显示此即为双数。
今解释并列，故说：'为摄及为分别故，近由差别组合故，刚过及其他等与，重复他者相组合，此许为并列分别。'并列或为摄故组合，或为分别故组合，近即令知彼二者差别。其中摄之组合如：地水火风即为大种。分别之组合如：法即轮回与涅槃。于摄中，刚过摄即：以'与'或'又'等词摄刚过之词。他摄即：摄未说之义。重复他者组合即：摄重复所说之词。并列即并列，意为显示第二。
今解释略示方分，故说：'摄自类分而作，遍舍其他方分与，亦不执取类量者，此为略示方分合。'

།ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ཙམ་ དང་།རེ་རེ་ལྟ་བུའི་ཚིག་སྡུད་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སེམས་ཀྱི་རིགས་ཐམས་ཅད་སྟོན་པ་དང་། སེམས་མ་ཡིན་པ་གཞན་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་སེམས་རང་གི་ཚད་འདི་ཙམ་ཞེས་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྩ་རེ་རེ་ ཞིང་རེ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར་ཚིག་སྡུད་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ནས་ད་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་འཆད་དེ། དེ་ཡང་གཉིས་ཏེ། ཕྲད་དང་ཕྲད་འདུས་པའོ། །དེ་ལ་ཕྲད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་རང་གི་དོན་མེད་ཅིང་། །དོན་གྱི་མིང་ལ་གསལ་བྱེད་པ། །ཚིག་ གི་ཕྲད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ།།དེ་ལྡན་ཕྲད་དང་བཅས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚིག་གང་ཞིག་རང་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་ཅིང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ལྕགས་གཉིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཚ་ལ་ལྟ་བུའོ། །དོན་གྱི་མིང་ནི་ཚིག་གང་ལ་ སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཡོད་པའོ།།ཕྲད་དང་བཅས་བ་ནི་ཕྲད་དང་ལྡན་ཞིང་ཕྲད་ཡོད་པའོ། །དེ་ལྟར་སྤྱིར་བསྟན་ནས་རང་རང་གི་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཕྲད་ཅིང་འཇུག་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཚིག་གི་ཕྲད་རྣམས་ལས་གང་ཞེས་བྱ་བའི་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ནི། གང་ནི་ འདྲི་བའི་ཚིག་གི་དོན།།སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པར་སྦྱོར་བ་སྟེ། །ཟླ་སྡུད་པ་ལ་ཀུན་དུ་སྤང་། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲི་བའི་ཚིག་ལ་ཁྱབ་པའི་སྤྱིའི་དོན་དུ་སྙེགས་པ་སྟེ། ཟླ་བསྡུ་བའི་ཚིག་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་ཅིང་འདྲི་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་ཏུ་སྦྱར་རོ། །དེ་དང་ཆ་ མཐུན་པ་ནི།ཅི་ལ་སོགས་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཁྱབ་པ་སྐབས་ཀྱིས་བརྩི་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྙེད་དང་སུ་དག་ལ་སོགས་པ་གང་དང་མཐུན་ཏེ། འདྲི་ཞིང་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱབ་པ་སྐབས་ཀྱིས་བརྩི་བ་ནི་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྐབས་སུ་ འཇུག་པའི་ཡུལ་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བའི་འཇུག་པ་བསྟན་པ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན། །ཐ་སྙད་དངོས་དང་དུས་འཇུག་གསུམ། །འདས་དང་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཅན་དང་། །ལྷག་མ་དག་དང་བཅས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨྲ་ཚིག་གི་ ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པ་དང་།དངོས་པོ་ལ་འཇུག་པ་དང་། དུས་ལ་འཇུག་པ་གསུམ་ལས་ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡང་གསུམ་སྟེ། འདས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡོད་པར་སྦྱར་བ་དང་། ལྷག་མ་དང་བཅས་པར་སྟོན་པའོ། །དངོས་པོ་ལ་འཇུག་པ་ནི། བདེན་པ་དག་དང་གསང་བ་དང་། །བདག་གི་ བ་དང་ཕ་རོལ་པོ།།དངོས་པོ་དག་ལ་འཇུག་པ་བཞི། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། གསང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། བདག་གི་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཕ་རོལ་པོ་ལ་འཇུག་པའོ། །དུས་ལ་འཇུག་པ་ནི། འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་པའི། །དུས་གཉིས་ལ་ནི་འཇུག་པ་གཉིས། །ཞེས་སྨོས་ པ་ཡིན་ཏེ།འདས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་འཇུག་པ་གཉིས་སོ། །མི་འཇུག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། བདག་ཉིད་ད་ལྟར་ཉིད་ལ་སྤང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོའི་སྐབས་སུ་བདག་ཉིད་ལ་མི་འཇུག་།དུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ད་ལྟར་ལ་མི་འཇུག་གོ། །ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་ལ་མི་འཇུག་གམ་ཞེ་ན། དངོས་པོའི་ དུས་ནི་མི་འདོར་ཏེ།།ཀུན་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་ལ་འཇུག་པའི་གཞི་ནི་དུས་གསུམ་ཆར་མི་འདོར་ཏེ། དུས་ཀུན་ལ་འཇུག་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

说到这个，这是类似于'这些'和'每个'等词的总括词，如'唯识'这样的词表示心的一切种类，排除非心的其他，而不执著心本身的量度为'这些'，这就称为表示方面。同样也适用于'每根'、'每田'等词。
这样说明了总括词的运用后，现在解释词的助词。这又分为两种：助词和助词的组合。为了说明助词，说道：'凡是自身无义，而能显明义名者，称为词的助词，具有助词者即有助词。'
任何词语本身没有所要表达的意义，而能帮助和显明他者，这就称为词的助词，例如像连接两块铁的焊料一样。义名是指任何有表示意义的词。具有助词是指具备并有助词。
这样总的说明后，为了说明各自的用法，说道：'其中助词的用法是...'等。从词的助词中说明'གང་(何)'字的用法是：'གང་是疑问词的意义，遍及普遍应用，在合并同类时完全舍弃。'
'གང་'字是用于疑问词遍及普遍义，除了合并同类的词外，用于其他一切作为疑问词。与此相似的是：'ཅི་(什么)等也是如此，遍及应依场合计算。'即'多少'和'谁'等与'གང་'相似，询问并遍及普遍。遍及依场合计算是指如'何者们'、'谁们'等根据场合所适用的对象不同。
说明'དེ་(那)'字的用法：'དེ་字词义，名言、事物、时间三种用法，过去和异名相关，以及具有余。'等。'དེ་'这个言词用于名言、事物和时间三种，仅就名言用法又有三种：用于过去、用于表示有其他异名、用于表示具有余。
用于事物是：'真实和秘密，以及自己的和他方，用于事物四种。'即用于真实、用于秘密、用于自己的和用于他方。
用于时间是：'过去以及未来，两时用法二种。'即用于过去和用于未来两种。
不用于两种：'自身现在时应舍。'即在事物场合不用于自身，在时间场合不用于现在。
如果问是否不用于现在事物：'事物之时不舍弃，应当遍及而运用。'即用于事物的基础不舍弃三时任何一个，应当运用于一切时间。

།འདི་ཞེས་བྱ་བའི་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ཚིག་འདས་དང་མ་འོངས་དང་། །སྐབས་ཀྱི་དངོས་གཞན་དག་ལ་འཇུག་།གང་ཞིག་ལ་ནི་ལྟོས་བྱས་ པའི།།ཉེ་བ་དག་དང་མངོན་སུམ་པའི། །དངོས་པོ་དག་ཀྱང་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། དངོས་པོ་གཞན་ལ་འཇུག་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོ་ཉེ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མངོན་སུམ་ལ་འཇུག་པའོ། །འདི་གཉིས་ ཀྱང་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་ཞིག་ལ་ལྟོས་ན་འདི་ཉེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ཞིག་ལ་ལྟོས་ན་འདི་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་སྟོན་པའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་འཇུག་པ་ནི། སྤང་བར་བྱ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། །ལྐོག་ཏུ་གྱུར་དང་རིང་བ་དང་། །གལ་ཏེ་བསྟན་བྱ་དུས་ཉིད་ན། །འདས་དང་མ་འོངས་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་པ་ཡིན་ ཏེ།དོན་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་། །དངོས་པོ་རྒྱང་རིང་བ་ལ་མི་འཇུག་པའོ། །གལ་ཏེ་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དུས་ལ་འཇུག་པ་ནི། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་མི་འཇུག་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀུན་ལ་བསྒྱུར་བ་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་དེ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་བསྒྱུར་བ་བདུན་དང་ལྡན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་། གང་ལ། གང་གིས། གང་གི་ཕྱིར། གང་ལས། གང་གི་།གང་ལ། ཞེས་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཚིག་།ད་ལྟར་བྱུང་ལ་སྦྱོར་བ་སྟེ། །འདས་པའི་སྐབས་ལ་རྣམ་པར་སྤང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་ད་ལྟར་བཤད པའི་དུས་ལ་སྦྱོར་གྱི་འདས་པའི་དུས་ལ་མི་འཇུག་གོ།།ན་ཞེས་བྱ་བའི་འཇུག་པ་བསྟན་པ། ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན། །དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་དང་རྒྱུ་མཚན་དང་། །རྒྱུ་མཚན་དོན་གྱིས་བསྟན་པ་དང་། །ལས་དང་ཆེད་དང་རྟེན་གནས་དང་། །ཕྱི་ཚིག་དེ་གཞན་སོགས་སྟོན་དང་། །འོས་པར་དཀའ་བ་ཆགས་འཛིན་ལས། ། ཕྱི་ཚིག་ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་དང་ནི། །འགལ་བའང་མི་འགལ་སྟོན་པ་དང་། །སྨོན་དང་འདྲི་དང་ཐེ་ཚོམ་གཞི། །ཚེ་སྐབས་རྣམས་ལ་འདི་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་འདི་སྙེད་ཅིག་ལ་འཇུག་པ་ལས་དམིགས་ཀྱིས་འབྱེད་པའི་ན་ལ ཡང་གཉིས་ཏེ།གཞུང་འཛུགས་པ་དང་། གལ་འཛུགས་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་ཀྱིས་འབྱེད་པའི་གཞུང་འཛུགས་པ་ནི་དངོས་སུ་ན་ཞེ་འམ། མདོར་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་འཛུགས་པ་ནི་ཡིན་གྲང་ན་ཞེའམ། འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་མཚན་མའི་ཚིག་དང་། རྒྱུའི་ཚིག་གི་སྟེ། དེ་ལ་རྒྱུ་ མཚན་མཚན་མའི་ཚིག་ནི་ཅི་ཞིག་ཡོད་ན་འདི་བྱེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ།།རྒྱུ་མཚན་རྒྱུའི་ཚིག་ནི་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་མཚན་དོན་གྱིས་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཤིང་ཉིད་མེད་ན་ཤིང་ཤ་པ་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡོད་པའི་ཚིག་གིས་འགེགས་པར་བྱེད་པའམ། འདྲི་བའི་ཚིག་ གིས་ལན་ལྡོན་པར་བྱེད་པའོ།།ལས་ནི་ཤིང་གི་རྩེ་མོ་ན་གཅོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆེད་ནི་ཤིང་གི་ཕྱིར་ན་ཆུ་འདྲེན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྟེན་གནས་ནི་ཤིང་གི་རྩེ་མོ་ན་གནས་སོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚིག་ཕྱི་མ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པའི་སོགས་ཀྱིས་བསྡུ་བ་ནི། ཚིག་ཕྱི་མ་དེ་དང་འགལ་ བ་དང་།དེ་མེད་པར་སྟོན་པ་བསྡུ་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་འདི་ན་ནི་མེ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཚིག་ཕྱི་མ་སྔ་མ་ལས་གཞན་སྟོན་པ་དང་། འགལ་བར་སྟོན་པ་དང་། མེད་པར་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།

为了说明'这'的用法，'这'字用于过去、未来和其他场合的事物。对于所依赖的近处和现前的事物也有两种。
'这'字的声音用于过去、未来和其他事物三种。其中又分为两种：用于近处事物和用于现前事物。这两者都是相对的，即相对于某物而言此为近处，相对于某物而言此为现前。
'这'字不用于以下情况：隐蔽、遥远，以及若要表示时间本身，则过去和未来应当舍弃。即不用于隐蔽的意义，不用于遥远的事物。若'这'字用于时间，则不用于过去和未来。
'它们都具有变化'是指'彼'、'此'、'这'等都具有七种变化，即：何、于何、以何、为何、从何、何之、于何等，其他也同样运用。
现在，关于当前语境的词，用于现在进行时，在过去时态中应当舍弃。'现在'这个词是说明内容的语境用语，用于现在说明的时间，而不用于过去时间。
关于'于'字的用法：'于'字的含义用于特别区分、原因、以原因表示意义、业处、目的、依处所、后词、表示彼此等、难以相应的执著、后词的确定、与此相反、矛盾亦不矛盾的表示、祈愿、询问、疑惑根据、时机等处可见。
'于'字的意义用于这些方面：特别区分有两种：立论和假设。其中特别区分的立论是直接说'于是'或'总之'等。假设是说'大概是吧'或'可能吧'等。
原因有表征词和因词：原因表征词是说'若有何物则做此'等。原因因词是说'此有则彼生'等。以原因表示意义是如'若无树本身，何有沙罗树'等。以有的词语遮遣或以问词回答。
业处如'在树梢上砍'。目的如'为了树而引水'。依处所如'住在树梢上'。后词表示异于彼等的'等'字所摄：包括与后词相违、表示无彼等，如'若有烟处有火，此处非有火'等，即表示后词异于前者、表示相违、表示无有等。

།མི་འོས་པའི་ཚིག་ གིས་ཕྱི་མ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྷ་ཡང་ཕྱག་འཚལ་ན་མི་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའམ།རྒྱུ་ཡང་མ་སྐྱེས་ན་རྒྱུ་ཅན་ལྟ་ག་ལ་སྐྱེས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི། སྔ་མའི་ཚིག་གིས་ཕྱི་མ་ངེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། མི་ལྷ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ན་ལྷ་ཡང་ཕྱག་འཚལ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འགལ་ བ་ཡང་མི་འགལ་བར་སྟོན་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱན་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་ནི་དབྱེར་མེད་ན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་དབྱེར་ཡོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྨོན་པའི་གཞི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་ན་ཞེས་སྨོན་པ་ནི་གོ་ཆའི་རྒྱུ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདྲི་བའི་གཞི་ནི་གཟུགས་གཟུགས་སུ་རུང་ བ་ཡིན་ན་འདི་ཅིས་གཟུགས་སུ་རུང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཞི་ནི་ས་བོན་ཡོད་ན་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚེ་སྐབས་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན་ཞེའམ། གང་གི་ཚེ་ན་ཞེས་པའམ། དེའི་ཚེ་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དུས་ལ་སྦྱོར་བའི་བདུན་པའོ། །ད་ནི་སྟེའི་དོན་འཆད་ དེ།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟེ་ནི་ལྷག་མ་ཡོད་པ་སྟེ། མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་དམ་འཆའ་དང་། །གཞན་འདྲེན་པ་དང་གསུམ་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་མཚམས་སྦྱོར་བ་བཤད་པའི་ཕྱིར། བྱེད་དང་བྱ་བའམ་ཡང་ན་ནི། །བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བ་གང་། །ཚིག་གཉིས་ རིམ་མམ་དུས་གཅིག་ཏུ།།སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་མཚམས་སྦྱོར་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་ཚིག་སྔ་མ་བྱེད་པར་སྦྱོར་ལ། ཚིག་ཕྱི་མ་བྱ་བར་སྦྱོར་བ་ལ་དུས་མི་མཐུན་པར་རིམ་ཅན་དུ་འཇུག་པ་ཡོད་དེ། མདའ་འཕངས་ཏེ་ཕོག་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ གཉིས་ཀ་བྱ་བར་སྦྱོར་ལ་དུས་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་ཡོད་དེ།ལྷ་མཆོད་དེ་ལས་བྱ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཉིས་ཀ་བྱ་བར་སྦྱོར་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡོད་དེ། འཛུམ་དམུལ་ཏེ་མདངས་ཕྱུང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་དག་ནི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་ མཐུན་པར་སྦྱར་རོ།།དམ་འཆའ་བ་ནི། གང་ཞིག་གིས་ནི་སྔ་མ་ལ། །གསལ་བར་བྱེད་པ་དམ་འཆའ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་གྲངས་དམ་བཅའ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། བསྟན་པ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་ཕྱི་མས་སྔ་མ་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་ གསལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ།།གཞན་འདྲེན་པ་ནི། ལྷག་མ་ཡོད་ཙམ་སྟོན་གྱུར་ཅིང་། །དེ་ལས་གཞན་གྱུར་གཞན་འདྲེན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ད་དུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་གཞན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་སྟོན་ཅིང་གོང་མ་གཉིས་ཀ་ལས་གཞན་དུ་སྟོན་པ་ནི། གཞན་འདྲེན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤར་གྱི་ ཕྱོགས་ན་དབང་པོ་སྟེ།།ལྷོའི་ཕྱོགས་ན་འཆི་བདག་གོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་རྣམས་ནི་ཚིག་ལྷག་མ་ཡོད་པར་སྟོན་པ་སྟེ། འདི་ཉིད་ནི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ། །དང་གི་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ནི། དང་ནི་འབྱེད་དང་སྡུད་པ་དང་། །རྒྱུ་མཚན་ཚེ་སྐབས་གདམས་ངག་ལྔ། །དེ་ཉིད་དང་ནི་གཞན་ དག་དང་།།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་སྦྱར་བ་ཡི། །སྡུད་པའི་དང་ཡང་གསུམ་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འབྱེད་པ་ནི་ཆོས་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྡུད་པ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་མཚན་མཉན་པ་བྱས་པར་ལྷག་ མཐོང་འཕེལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཚེ་སྐབས་ནི་དགེ་སློང་དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱིར་ཉན་པ་དང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གདམས་ངག་ནི་དགེ་སློང་དག་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།

以不恰当的词语确定后者，如'连神都顶礼，何况人'这样的说法，或者'因都未生，果怎能生'这样的说法。与此相反的是，以前者的词语确定后者，如'人都向神顶礼，神也顶礼吗'这样的说法。
显示矛盾而实非矛盾的是不相顺饰，如'就胜义谛而言无差别，但在世俗谛中有差别'这样的说法。发愿的基础是'若要获得菩提心要'，发愿是铠甲的因，如此等。
询问的基础是'如果色法是色法性，这是因何而成为色法性'这样的说法。怀疑的基础是'如果有种子，是否会生出芽，还是不会'这样的说法。
时分是'如是我闻一时'或'何时'或'尔时'这样的说法，是用于时间的第七格。
现在解释'སྟེ'的含义。为了说明它有三种形式，说道：'སྟེ表示有余，连接、立宗和引他三种。'
为了解释连接，说道：'能作与所作或是作用本身的连接，两个词语次第或同时的连接就是连接。'
有些连接是前词连接能作，后词连接所作，在时间上不一致而次第进行，如'射箭而中'这样的说法。有些是两者都连接作用，时间上次第进行，如'供养神明而行事'这样的说法。有些是两者都连接作用，时间上同时进行，如'微笑而放光'这样的说法。这些都可以与'ནས'和'ཅིང'等词相应使用。
立宗是'某者对前者起到明确作用的是立宗'，即同义立宗、同理由、确定词、解释所说等，是后词对前词起到帮助和明确作用的情况。
引他是'仅表示有余，引出与此不同的其他'，即表示还有其他要说的内容，与前两者都不同的表示方式，如'东方有帝释天，南方有阎魔王'这样的说法。这些都是表示有余词，而不是词本身。
关于'དང'的用法说明：'དང有分别、总括、原因、时分、教诫五种。同一、其他和重复次数用于他处的总括又分三种。'
其中分别如'法即轮回与涅槃'这样的说法。总括如'了知轮回和涅槃之法'这样的说法。原因如'因闻法而增长胜观'这样的说法。
时分如'诸比丘听闻世尊时'这样的说法。教诫如'诸比丘当善听闻并谨记'这样的说法。

།སྡུད་པའི་དང་འབའ་ཞིག་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་གསུམ་སྟེ། འདས་པའམ་མ་འོངས་ པའང་རུང་སྟེ།ཉེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་བསྡུ་བ་དང་། དངོས་པོ་གཞན་བསྡུ་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་བསྟན་པ་བསྡུ་བའོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ནི་དགར་དང་བསྣན་པའི་ཚིག་དམིགས་སམ་ངེས་པར་འཛིན་པ་སྟེ། ཕྱི་མའི་ཚིག་དང་སྦྱར་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ནི་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དགར་བ་དང་བསྣན་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་དགར་བ་ལ་ཡང་ཟླ་ལས་དགར་བ་དང་། བཀོད་པ་ལས་དགར་བའོ། །དེ་ལ་ཟླ་ལས་དགར་བ་ནི་དགར་བའི་གནས་དམིགས་ཀྱིས་མ་སྨོས་ཀྱང་དོན་གྱིས་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཀོད་པ་ལས་དགར་བ་ནི། སྔར་ངོ་བོ་བཀོད་ནས་ཕྱིས་ གཏན་ཚིགས་འཇོག་པ་ལྟ་བུའོ།།བསྣན་པ་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་བརྣན་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་དབྱེ་བ་བསྣན་པའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་བསྣན་པ་ནི་ཉིད་དང་ཁོ་ན་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྣན་པ་ནི་ཡང་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའོ། །ཕྱི་མའི་ཚིག་དང་སྦྱར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིར་འདྲི་བའི་ ཚིག་ཡིན་པས་ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཀྱང་དང་ཡང་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་ནི། ཀྱང་དང་ཡང་ནི་སྡུད་པའི་ཚིག་།མི་མཐུན་མཐུན་པར་སྟོན་པའང་ཡིན། །འདས་པའམ་མ་འོངས་གཞན་དག་ ལས།།ཅི་རིགས་དག་ཏུ་བསྡུ་བར་བྱ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བ་བསྣན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྡུད་པར་སྟོན་པའི་ཚེ་ནི་འདས་པའམ་མ་འོངས་པའམ། དངོས་པོ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། ཡོན་ཏན་མཚུངས་པར་སྡུད་པའོ། །འགལ་བའི་ཆོས་མི་འགལ་བར་སྟོན་པའང་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་རྒྱན་དུ་འགྱུར་ བའོ།།འདས་པར་སྟོན་པའམ། མ་འོངས་པར་བསྟན་པའམ། གཞན་སྡུད་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བསྡུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདས་པའི་སྐབས་སུ་མ་སྨོས་ཀྱང་གཞན་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །བསྣན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བསྣན་པར་ འགྱུར་ཏེ།རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྣན་པར་སྟོན་པའོ། །ད་ནི་ཁོ་ནའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཚིག་གི་དོན། །གཞན་མི་ལྡན་དང་གཞན་ལ་མིན། །ལྡན་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་། །མ་ངེས་བ་ཡི་རྣམ་པ་གཉིས། །དེ་བཞིན་མི་སླུ་བ་ཉིད་དང་། །ཁོ་ན་དག་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ སོ།།དེ་ལ་ཉིད་དང་ཁོ་ན་ལྟ་བུའི་ཚིག་དོན་དྲུག་ལ་འཇུག་སྟེ། གཞན་མི་ལྡན་པར་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་། གཞན་ལ་མི་ལྡན་པར་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་། གཞན་མི་ལྡན་པར་ངེས་བ་དང་། གཞན་ལ་མི་ལྡན་པར་མ་ངེས་པ་དང་། ལྡན་པ་ཙམ་དུ་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་། བདེན་ཞིང་མི་སླུའི་དོན་དང་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་གཞན་ མི་ལྡན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།འདི་ལ་ཆོས་གཞན་མེད་པར་སྟོན་པའོ། །གཞན་ལ་མི་ལྡན་པར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མང་ངོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། གཞན་ལ་མེད་པར་སྟོན་པའོ། ། གཞན་མི་ལྡན་པར་ངེས་པ་ནི་སྲིད་སྒྲུབ་འཕོང་ཁོ་ན་སྐྱེན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་རྩིས་མཁས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པས་མ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ལ་མི་ལྡན་པར་མ་ངེས་པ་ནི་སྲིད་སྒྲུབ་ཁོ་ན་རྩིས་མཁས་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་སྲིད་སྒྲུབ་པས་དོན་གྲུབ་རྩིས་མཁས་ཏེ་མ ངེས་པར་འགྱུར་རོ།

总结词和单独词也有三种区分，即过去或未来都可以，表示接近的总结，事物的其他总结，以及对其他次数的表示总结。
关于'尼'字的用法说明是区分和增加词的标记或确定，应与后面的词结合。'尼'这个词成为区分和增加的词。其中区分又分为从对应物区分和从陈述中区分。其中从对应物区分是虽然没有明确说明区分的对象，但从意义上可以理解存在。从陈述中区分是先陈述本质后再确立理由之类。
增加也分为增加本质和以类别区分增加。其中增加本质是如'本身'和'唯一'等。增加其他类别是如'或者'等。
'与后词结合'是指一般作为疑问词，要与后面的词结合，如'为什么'、'是什么'、'例如'等词结合。
关于'康'和'扬'等的用法：'康'和'扬'是总结词，也表示不相符变为相符。从过去或未来其他中，应根据适当进行总结。'扬'是增加词。
在表示总结时，无论是过去还是未来，或其他事物，都是总结相同的功德。也表示相违的法不相违，成为不相顺的修饰。
在表示过去或表示未来或表示其他总结的场合，称为适当总结。'适当'一词是在过去场合虽未说明但表示总结其他的诸项。增加是指在某些情况下增加'是'等词，表示增加其他类别。
现在为了说明'唯一'词的含义：确定词的含义有六种：他不具有和他处没有，仅具有的确定，以及不确定的两种形式，同样真实不欺和唯一等六种。
其中如'本身'和'唯一'等词义有六种用法：确定他不具有，确定他处不具有，他不具有的确定，他处不具有的不确定，仅具有的确定，以及真实不欺的含义六种。
其中他不具有是如'如来唯具有圆满功德'这样的说法，这表示没有其他法。确定他处不具有是如'唯如来有众多圆满功德'这样的说法，表示他处没有。
他不具有的确定是如'悉达多唯善射术'这样的说法，这里因为还有精通算术等其他功德法，所以成为不确定。他处不具有的不确定是如'唯悉达多精通算术'这样的说法，这是因为悉达多之外的善财也精通算术而成为不确定。

།ལྡན་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་ནི་སྲིད་སྒྲུབ་རྩིས་མཁས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་ལྡན་པ་ཙམ་དུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གཞན་ལ་ཟུར་ཟ་བར་མི་བྱེད་དོ། །བདེན་ཞིང་མི་སླུ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ ཅུང་ཟད་དུ།།ཕྱི་ཚིག་ཐ་དད་མིན་པ་དང་། །དངོས་པོའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཉིད་ཕལ་དུ་དྲུག་ཁོ་ན་དང་འདྲའོ། །ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བའི་ཚིག་ཕྱི་མ་རང་ལས་ཐ་མི་དད་པར་སྦྱོར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། ཨུཏྤ་ལ་ཉིད་སྔོན་པོའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་དངོས་པོའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ ཏེ།སྲ་བ་ཉིད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་སྲ་བའི་དངོས་པོ་ནི་སྲ་བ་ཉིད་ལྟ་བུར་སྟོན་པའོ། །ཙམ་གྱི་འཇུག་པ་ནི། ཚད་འཛིན་ལྷག་པ་འགོག་པ་ཡི། །ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཚད་འཛིན་པའི་ཙམ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་འམ། རི་རབ་ཙམ་ ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ལྷག་པ་འགོག་པའི་ཙམ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དང་ཕྱོགས་མཐུན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབའ་ཞིག་ལ་སོགས་དེ་བཞིན་སྦྱར། །ཁྱབ་པ་སྐབས་ཀྱིས་བརྩི་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབའ་ཞིག་དང་ཤ་སྟག་ལ་སོགས་པའང་ལྷག་པ་ འགོག་པར་སྦྱར་ཏེ།དེ་རྣམས་གང་ཁྱབ་ཆེ་བ་ནི་སྐབས་ཀྱི་ཤུགས་དང་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་དོན་ལྷག་པར་སྟོན་པ་དང་མི་སྟོན་པའི་ཕྲད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་ཡོངས་སུ་ཀུན་དུ་སོགས། །སྒྲ་བཞིན་དང་ནི་ཕྲད་དུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡང་དག་པར་ཞེའམ། ཡོངས་སུ་ཞེའམ། ཀུན་དུ་ཞེའམ། དེ་བཞིན་དུ་རབ་ དང་།རྣམ་པ་དང་། ཉེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ལྟ་བུ་སྐབས་སུ་སྒྲ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །སྐབས་སུ་དོན་ལྷག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མེད་དེ། ཚིག་གི་ཕྲད་དང་རྒྱན་ཙམ་མོ། །ད་ནི་ཚུལ་གྱི་སྒྲ་ལས་ཚིག་ཕྲད་དུ་འགྱུར་བ་བསྟན་པར་འདོད་ནས། ཚུལ་ནི་འདྲ་དང་སྨད་པ་དང་། །སྒྲོ་དང་སྡོམ་པ་མཚན་ཉིད་དང་། ། ཐབས་དང་རིགས་པ་དོན་དང་འདོད། །ལེགས་པ་དག་ལ་འཇུག་པ་ལས། །འདྲ་བར་སྦྱར་བ་ཕྲད་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་དོན་བཅུ་ལ་འཇུག་པ་ལས་འདྲ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དཔེར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྨད་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་མི་ངན་པ་ལ་མིའི་ཚུལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྒོ་ལ་འཇུག་པ ནི་དོན་གྱི་སྒོ་ལ་དོན་གྱི་ཚུལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།སྡོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཚུལ་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ནི་ངང་ཚུལ་ངན་པ་ལ་ཚུལ་ངན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐབས་ལ་འཇུག་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐབས་ནི་རིག་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །རིགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ ཚུལ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།དོན་ལ་འཇུག་པ་ནི་དོན་བཟང་པོ་ལ་ཚུལ་བཟང་པོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་གཞན་གྱི་འདོད་པའི་ལུགས་ནི་གཞན་གྱི་ཚུལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལེགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་མ་ནོར་བར་བྱེད་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་འདི་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ལས་འདྲ་བར་སྦྱར་བ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དུ་གཟུང་ངོ་།།བཞིན་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་བསྟན་པ། བཞིན་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན། །མ་ནོར་བ་དང་ཡིན་པ་དང་། །འདྲ་བ་དག་ཏུ་སྦྱར་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དང་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་མ་ནོར་བ་ལ་ འཇུག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།

仅仅执着于具有，就像是说'唯有精通世间成就计算的人'这样，这是仅仅成立具有，而不讽刺其他。
趋入真实不欺的意义，就像说'世俗谛和胜义谛的真如'这样。
为了显示'自性'的趋入，'自性'如是少许，后词不异，以及成为事物的助缘。
'自性'大多与'唯'相同。也有与后词不异而结合的情况，如'莲花自性是蓝色的'。在某些情况下成为事物的助缘，如'坚性'，表示坚的事物即是坚性。
'仅仅'的趋入是：度量执持和遮止过分，'仅仅'分为两种。执持度量的'仅仅'如说'微尘仅仅'或'须弥山仅仅'。遮止过分的'仅仅'如说'唯识仅仅'。
为了显示与此相顺，'唯独等如是配合，遍及依上下文判断'。'唯独'和'纯粹'等也配合遮止过分，这些何者遍及广大，则依上下文势力配合。
现在为了显示增义和不增义的助词，'圆满遍及普及等，如声及助词'。'圆满'或'遍'或'普'，同样'极'和'种种'和'近'和'甚'等，依上下文如其声音而显示。在上下文中不增加显示意义，仅是词助和装饰而已。
现在想要显示从'方式'声成为助词，'方式趋入相似和贬低，门径和律仪特征及，方便和理趣义和欲，善妙等中，相似配合为助词'。'方式'这个声音趋入如前所说的十种义中，趋入相似者当作譬喻配合。趋入贬低如说'恶人为人之方式'。趋入门径如说'义门为义方式'。趋入律仪如说'入于方式'。趋入特征如说'性情恶劣为恶方式'。趋入方便如说'咒语方便为明咒方式'。趋入理趣如说'具理者为具方式者'。趋入义理如说'善义为善方式'。趋入欲乐如说'他人欲乐宗派为他人方式'。趋入善妙如说'无误行为为如理行为'。'方式'这个词趋入这些义中，配合相似者当执为助词。
显示'如'等的趋入，'如等词义，无误及是，相似配合'。'如是'和'如此'等词义趋入无误，如说'如是性'。趋入是性，如说'是彼即如此'。

།འདྲ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅིང་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅིང་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བ་དང་། །མཚམས་སྦྱོར་དག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ པ་ཡིན་ཏེ།ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམས་བསྡུ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི། ཡང་དང་ཀྱང་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པར་འཇུག་གོ། །མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་སྟེ་དང་། ཏེ་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པར་སྟོན་པ་སྟེ། འདོད་ཅིང་ཆགས་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ད་ནི་ལའི་ དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལ་ནི་གཉིས་པ་བཞི་པ་དང་། །བདུན་པ་སྡུད་དང་སྦྱོར་བ་དང་། །སྨོན་དང་ཚད་འཛིན་གཞི་དང་ནི། །ཚེ་སྐབས་དག་ཏུ་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། ལའི་དོན་གཉིས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཤིང་ལ་གཅོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཤིང་ལ་ཆུ་འདྲེན་ཞེས་པ་ལྟ་ བུའོ།།བདུན་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཤིང་ལ་བྱ་གནས་སོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྡུད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ལག་པ་བསྙལ་ལ་ཟན་བཟའ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ན་ནི་ཡོད་ལ་འདི་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྨོན་པ་ནི་བདག་ནམ་ཞིག་ན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ལ། གྱུར་ནས་ཀྱང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཚད་འཛིན་པ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཙམ་ལ་དེ་ཙམ་ལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚེ་སྐབས་ནི་དུས་དེ་ལ་འམ་དེར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དྲུག་པའི་ཕྲད་བསྟན་པ། ཀྱི་ནི་འབྲེལ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་སྦྱིན་གྱི་རྟ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཕན་ཚུན་གྱི་དོན་འབྲེལ་པར་སྦྱོར བའི་བརྡ་སྤྲོད་པར་འདོད་པའོ།།གསུམ་པའི་འཇུག་པ་བསྟན་པ། ཀྱིས་ནི་བྱེད་པར་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་བྱས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་མི་མཐུན་པའི་རྒྱན་ཡོད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་མཐུན་རྒྱན་ནི་གསུམ་ཆར་ལའོ། །ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།ལ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལ་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གྱིས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འོན་གྱིས་ཀྱང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྔ་པའི་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྱུང་ཁུངས་དང་། དགར་བ་ཡིན་ཏེ་ནས་དེ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་དོན་ནི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་དོན་ནི་རི་ལས་གསེར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དགར་བའི་དོན་ནི་ཁྱིམ་པ་ལས་དགེ་བསྙེན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ནས་ཀྱི་དོན་ནི་ལས་དང་མཐུན་ནོ། །ཅུང་ཟད་མི་མཐུན་པར་བསྟན་པ་ནི། སྡུད་པ་དག་དང་མཚམས་སྦྱོར་ནི། ། ནས་ལ་ཅུང་ཟད་ལྷག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་སྨོས་ཏེ། ནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལས་ཅུང་ཟད་ལྷག་པར་སྟོན་པ་ནི་སྡུད་པ་དང་མཚམས་སྦྱོར་བར་སྟོན་པ་སྟེ། མིག་ནས་ལུས་ཀྱི་བར་ཞེས་པའམ། ཁ་གདངས་ནས་ཉལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའམ། མིག་བཟློག་ནས་བལྟས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱེད་པའི་ཚིག དྲུག་ལས་དྲུག་པ་མ་གཏོགས་པ་ཀུན་གཏན་ཚིགས་སྟོན་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི། །དྲུག་པ་འབའ་ཞིག་མ་གཏོགས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་གསུམ་པ་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་དེས་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པར་འགྱུར་བ་ ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།ལྔ་པར་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ཅི་ལས་ཤེས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བདུན་པར་འགྱུར་བ་ནི་བཞི་པ་དང་མཐུན་ཏེ། གཉིས་པའི་སྒྲ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ལ་དང་གིས་དང་ལས་རྣམས་ལ་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་པ་ཡོད་དོ།

关于相似的用法，即如'与此相似'、'如是'等。为了说明'cing'等的用法，说'cing等是总括和连接'。即'cing'、'zhing'、'shing'这些用于总括时，与'yang'和'kyang'等相同用法。作为连接词时，与'ste'和'te'等相同用法，如'欲求贪著'等。
现在为了说明'la'的含义，说'la用于第二、第四、第七格，以及总括、连接、祈愿、限定、基础和时机'。'la'用于第二格时如'砍树'，用于第四格时如'引水至树'，用于第七格时如'鸟栖于树'。用于总括时如'伸手吃饭'。用于连接时如'此处有而彼处无'。用于祈愿时如'愿我何时成为如此，成已'。用于限定时如'做到那种程度，多少程度'。用于时机时如'在那时或彼时'。
关于第六格助词的说明：'kyi是关联词'，如'天授的马'，表示相互关联的语法标记。
关于第三格的用法说明：'kyis表示作用'，如'天授所作'。
为了说明这些不相顺的修饰，说'不相顺修饰用于三者'。'la'作为不相顺修饰时如'无因而求果'。'kyis'作为不相顺修饰时如'虽然如此'。'gyis'作为不相顺修饰时如'然而'。
为了说明第五格的用法：'las表示因、来源和区分，nas亦同'。因的含义如'从种子生芽'。来源的含义如'从山中出金'。区分的含义如'从居士成优婆塞'。'nas'的含义与'las'相同。
稍有不同的说明是：'nas在总括和连接上稍有差别'。'nas'这个词比'las'多表示总括和连接的用法，如'从眼到身'或'张口而睡'或'回头看'等。
作用词六格中除第六格外都可以表示理由，为了说明这点，说'表示理由的是除第六格外的所有'。其中第三格表示理由时如'因此'。第四格时如'为此'。第五格时如'由何知'。第七格与第四格相同。第二格的词也是如此。因此，'la'、'gis'和'las'都可以表示理由。

།དུ་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།དུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དང་མཐུན། །དེ་ཉིད་དག་ནི་ལྷག་པ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ལྷག་བཅས་ལ་ལའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དུ་དང་སུ་དང་རུ་དང་ར་རྣམས་ལའི་སྒྲ་དང་མཐུན་ཏེ། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་རུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདིར་ཞེས་བྱ་ བ་དང་།གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དབུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལའི་སྒྲ་དང་མཐུན་པ་ཤ་སྟག་གོ། །དེ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ནི་ལའི་དོན་ལས་ལྷག་པ་སྟེ། ཐོག་དགུ་འཕར་དུ་ཕུབ། ཤིང་མིག་མངས་རེས་སུ་བཏང་། དབྱིབས་གྲུ་བཞིར་བརྩིགས་ ཞེས་བ་ལྟ་བུ་ལའི་དོན་ལས་ལྷག་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་ལྷག་མ་དང་བཅས་པར་སྟོན་པའི་སྒྲ་ནི་ལ་ལ་ལྷག་པ་ཡིན་ཏེ། ལག་པ་བསྙལ་ལ་ཟན་བྱ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཟླ་སྡུད་པ་ནི། འོ་ལ་སོགས་པ་ཟླ་སྡུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ ཡི་གེ་བཅུ་ལ་ཨོའི་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚིག་གི་ཟླ་སྡུད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ། །སྒོམ་མོ། །སྒྲུབ་པོ། །འགྱུར་རོ། །འཚལ་ལོ། །ཤེས་སོ། །འབྱུང་ངོ་། །འགོག་གོ། །དེའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡི་གེ་འདི་བཅུ་ནི་ཟླ་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་སྐབས་ནས་ཡི་གེ་ རེ་རེ་ཙམ་ཚིག་གི་ཕྲད་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་ལས།འོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཚིག། །ཅེས་པ་ནི་འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་སྔ་མ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་ཚིག་ཕྱི་མའི་སྐབས་སྦྱོར་བའོ། །འམ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱེད་སྡུད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འམ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་ནི་འབྱེད་པ་དང་སྡུད་ པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གཟུགས་སམ། ཚོར་བའམ། འདུ་ཤེས་སམ། འདུ་བྱེད་དམ། མིག་གམ། རྣ་བའམ། འབྱུང་ངམ། འགྱུར་རམ། འགྲུབ་བམ། ཡིན་ནམ། འཚལ་ལམ། སྒོམ་མམ། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དག་དང་རྣམས་ནི་མང་པོའི་ཚིག་།ཅེས་བྱ་བ་ ནི་ཤིང་དག་ཤིང་རྣམས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དུ་མའི་ཚིག་ཏུ་སྟོན་པའོ།།སོགས་ནི་མཐའ་དག་སྡུད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་མཐའ་དག་སྡུད་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དང་པོའི་ཚིག་གིས་མཐའི་ཚིག་སྨོས་མི་དགོས་པར་སྡུད་པ་ ཡིན་ནོ།།པ་འམ་ཅན་ནི་བདག་པོའམ། །ལྡན་པའི་དོན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་གྱི་བདག་པོའམ། གསེར་དང་ལྡན་པ་ནི་གསེར་པ་ཞེས་པའམ། གསེར་ཅན་ཞེས་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་ལས་བའི་སྒྲ་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ནི། བ་ནི་སྤྱི་རུ་གཞག་པ་སྟེ། །ཡུལ་དུས་ ངེས་པར་མ་བཟུང་བའོ།།ཟ་བ་བཟའ་དང་ཟ་པོ་བཞིན། །མ་ནིང་དག་ཏུ་གཞག་པར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་སྟོན་པའི་མིང་ལ་བའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་སྤྱིར་འགྲོ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། ལྟ་བ་ཉན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ ངེས་པར་མ་བཟུང་བ་ནི་བྱེད་པ་པོའམ།བྱ་བའམ། བདག་གི་ཚིག་གམ། གཞན་གྱི་ཚིག་ཏུ་མི་སྟོན་པའོ། །དུས་ངེས་པར་མ་བཟུང་བ་ནི་འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་གྱི་ཚིག་གཅིག་ཏུ་མི་སྟོན་པའོ། །དཔེར་ན་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟའ་བ་དང་། ཟ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིར་འཇུག་པ་ ལྟ་བུའོ།།དེ་གཅིག་ཏུ་ཚང་བར་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར་མ་ནིང་དག་ཏུ་གཞག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

为了说明'དུ'等的作用，故说'དུ等与ལ相应，彼等即是增益，如是于某些余留。'，དུ、སུ、རུ、ར等与ལ的语词相应，如说'于此'即是'此处'、'此中'、'此地'、'于何处'、'于中央'等，皆与ལ的语词相应。
彼即表示超出ལ的含义，如'覆盖至顶端'、'排列成方格状'、'建造成四方形'等，表示超出ལ的含义。
表示句子有余留的语词，于某些情况下是增益，如'伸手而食'等。
连接词即'འོ等为连接词'，即十个后加字带有འོ音的是句子连接词，如此'是也'或'如是有也'、'修也'、'成也'、'变也'、'知也'、'愿也'、'知也'、'生也'、'遮也'、'是也'等，这十个字母是连接词。
现在从语境中说明单个字母如何成为句子虚词，'འོ་ན为领会中的词'即འོ་ན和འོན་ཏེ是从领会前文而连接后文语境的词。
'འམ即是分合词'，འམ等十个是分别和合并的词，如'色或'、'受或'、'想或'、'行或'、'眼或'、'耳或'、'生或'、'变或'、'成或'、'是或'、'愿或'、'修或'等。
'དག与རྣམས ་是复数词'，如'诸树'、'众树'等表示多数的词。
'སོགས是总摄一切'，སོགས这个词是总摄一切，如'色等'等，以首词而不必说末词的总摄。
'པ或ཅན是所有或，具有义中应用'，即金的所有者或具有金者说'金者'或'有金者'等。
从彼中说明བ的语词稍有不同，'བ是立为普遍，处时未作确定。如食者、食物、食人，应立为中性。'即表示作用的名词出现བ的语词是处所和时间的普遍运用，如'食者'或'见者'、'闻者'等。
其中处所未确定即不表示作者、作用、自语或他语。时间未确定即不表示过去、未来或现在时态之一。例如'食者'是普遍用于食物和食者等。
因为不完全表示为一，故应立为中性。

།ད་ནི་ཕྲད་འདུས་པ་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཕྲད་གཉིས་འདུས་པའམ། །ཡང་ན་མང་པོ་འདུས་པ་ན། །སྔ་ཕྱི་ཕན་ཚུན་ཟིལ་གནོན་དང་། །རང་གི་ཆ་ལྡན་དག་ཏུ་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ ཏེ་ཚིག་གི་ཕྲད་དུ་གྱུར་པ་གཉིས་འདུས་སམ།འོན་ཏེ་མང་པོ་འདུས་ནས་ཚིག་གི་སྐབས་གཅིག་གི་ཕྲད་དུ་བྱུང་ན་དེའི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཕྲད་སྔ་མས་ཕྱི་མ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ཕྱི་མས་སྔ་མ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་ གཉིས་ཀའི་ཆ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པར་འདོད་ནས།གང་ལ་དམིགས་འཛིན་མི་བྱེད་དང་། །དམིགས་འཛིན་ཏེ་ན་ཕྲད་གྱུར་ན། །གཉིས་པར་འགྱུར་བའི་མཐུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གཉིས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་གལ་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁྱབ་པ་སྤྱིར་འགྲོ་བ་སྟེ།དམིགས་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ལ་ཅི་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས་ག་དང་ལར་སྦྱར་ཏེ་གལ་ཞེས་བསྡུས་ནས་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཕྱི་ནས་ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བར་བསྒྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་ ན་དོན་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་གཞན་ཡོད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།ཕན་ཚུན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་བསྒྱུར་བ་ནི་འདི་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །དེ་དང་ཆུ་མཐུན་པར་འོན་ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་གཅིག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས། །ཕྱོགས་གཅིག་འདྲི་བར་བྱེད་ པ་ནི།།འོ་ན་ཞེས་བྱའི་ནུས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་ཕྱོགས་གཞན་འདྲི་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་ཕྲད་ཡིན་ཏེ། འོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་བསྡུས་པ་དང་། མ་བསྡུས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྲད་འདུས་པའོ། །དེ་ཡང་དམིགས་འཛིན་སྔ་མ་བཞིན། །གཞན་འདྲེན་བྱེད་པ་ཏེ་ཡིན་ཏེ། །ན་ཡིས་ཕྱོགས་གཅིག་དག་ཏུ་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱོར་བ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། བཞིན་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚུལ་བཞིན་བྱ་བའི་དོན་འདི་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ལས་འདྲ་བར་སྦྱར་བ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དུ་གཟུང་ངོ་། །བཞིན་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་བསྟན་པ། བཞིན་ལ་སོགས་པ་ཚིག་གི་དོན། །མ་ནོར་བ་དང་ཡིན་པ་དང་། །འདྲ་བ་དག་ཏུ་སྦྱོར་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན ཏེ།དེ་བཞིན་དང་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་མ་ནོར་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདྲ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་ནི་གཞན་འདྲེན་པ་ནི། ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཚིག་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ལས་གཞན་ འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ནའི་སྒྲའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ་དམིགས་ཀྱིས་འབྱེད་པའི་ན་ཡིན་ནོ།

现在讲解助词的组合。因此说：'若是两个助词组合，或是多个组合时，前后相互制约，及具有各自特征而使用。'
如果语助词有两个组合，或者多个组合而在同一语境中作为助词出现时，其意义有三种情况：前助词制约后助词，后助词制约前助词，两者都具有各自的特征。
为了说明两者都具有各自特征，所以说：'对于无特定指向和有特定指向的助词组合，具有变成两种意义的力量。'
比如'གལ་ཏེ་ན'（假如）这个词的意义有两种：其中'གལ'（假）这个词是普遍适用的，没有特定指向。'ཏེ་ན'是指向某一方面，这是由'གང་ལ་ཅི་ཞིག་ན'（何处何事）组合'ག'和'ལ'而缩写成'གལ'，'ཅི་ཞིག'（何事）的词后来变成'ཏེ་ན'，说成'གལ་ཏེ་ན'时表示在前义之后还有其他含义。
相互制约和变化也同样适用于其他情况。为了说明与此相似的'འོན་ཏེ་ན'等，所以说：'从理解一方面而对另一方面提问，这是'འོ་ན'的作用。'
'འོ་ན'这个词是在理解了意义的一方面之后询问另一方面的语助词。'འོན་ཏེ'和'འོ་ན'只是字母的缩写与未缩写的区别，是'འོ'和'ན'这两个助词的组合。
'其指向如前所述，引出他义是'ཏེ'，'ན'使成为一方面。'这是'འོན་ཏེ་ན'的词组用法。'如前所述'是指'འོན་ཏེ'的词也如'གལ་ཏེ'一样。
如'བཞིན་བྱེད་པ'（如是作）等。这些如理应作的意义中，用作相似义时应理解为语助词。
关于'བཞིན'等的用法说明：'བཞིན'等词义，用于无误、是以及相似。
即'དེ་བཞིན'（如是）和'དེ་ལྟ་བུ'（如此）等词用于无误义时，如'དེ་བཞིན་ཉིད'（真如）。用于是义时，如'དེ་བཞིན་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ'（是如是即如此）。用于相似义时，如'དེ་དང་འདྲ་བ'（与此相似）。引出他义是指'ཏེ'这个词在句子有余义时引出其他内容。'འོན་ཏེ་ན'中的'ན'的词是使成一方面，即是区分指向的'ན'。

།གོང་དུ་གཉིས་པར་འགྱུར་བར་དམ་བཅས་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ལྡན་པའི་ཕྲད་རྣམས་ནི། །དམིགས་འཛིན་ལྡན་མི་ལྡན་གཉིས་ཏེ། །ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྤྱི་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ལྡན་པའི་ཚིག་གི་ཕྲད་རྣམས་ནི་དམིགས་འཛིན་པ་དང་། ལྡན་པ་དང་། མི་ལྡན་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་ཕྱི་མ་དམིགས་འཛིན་པ་ཡོད་ན་སྔ་མ་སྤྱི་ལ་འཇུག་པ་མི་ལྡན་པ་ཡང་དོན་གྱིས་བསྡུ་བར་བྱ་ལ། སྔ་ མ་དམིགས་འཛིན་པ་ཡོད་ན་སྔ་མ་དངོས་སུ་སྡུད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྔ་མ་དོན་གྱིས་བསྡུ་བར་བྱ། །ཡོད་ན་སྔ་མ་དངོས་སུ་བསྡུ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཅི་སྟེ་འོན་ཏེ་དང་། །དེ་སྟེ་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ན་ཞེས་པའམ། དེ་སྟེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཚིག་སྔ་མ་དམིགས་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དམ། སྤྱི་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་དམིགས་འཛིན་པར་བྱེད་པར་སྦྱར་རོ། །བསྡུ་བ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་འོ་ན་ཡང ཞེས་པ།།བསྡུ་བ་གཉིས་ལྡན་གཉིས་བསྡུ་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའམ། འོ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའི་ཚིག་གཉིས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། འོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་སྡུད་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྡུད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ བསྡུ་བ་གཉིས་དང་ལྡན་ན་སྔ་མའི་འདོད་པ་དང་།འོག་མའི་གཞན་གཉི་ག་སྡུད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཐུན་པ་བསྡུ་བ་དང་། མི་མཐུན་པ་བསྡུ་བ་ནི་སྐབས་ཀྱི་མཐུས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མཐུན་དང་ཐ་དད་སྐབས་ཀྱི་མཐུ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། རེས་འགའ་ནི། གང་ལྟར་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་དང་། །དེ་བཞིན་དེ་སྐད་ལ་སོགས་པ། །ཇི་སྐད་བསྣན་པའི་ཆ་གཉིས་ལྡན། །དེ་ལ་སོགས་པའི་ཕྲད་རྣམས་ཀུན། །ཟིལ་གནོན་གྱུར་ཏམ་ཆ་ལྡན་ཡང་། །དགོས་པ་རེ་རེར་དྲིལ་བྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ལྟར་དང་ཇི་ལྟར་ལ་སོགས་པ་དོན་མཐུན་པའི་སྐབས་ཤིག་ཏུ་ཕྲད་གཉིས་བསྣན་ནས་སྨོས་པའམ། མང་པོ་བསྣན་ནས་སྨོས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ནི་སྔ་མས་ཕྱི་མ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བར བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཕྱི་མས་སྔ་མ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་དྲིལ་བར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆ་དང་ལྡན་པ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་ཏེ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་ཚིག་སྦྱོར་བ་བཅུ་པོ་དང་། །ཕྲད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བ། །དེ་ལྟར་ཕྲད་གཉིས་འདུས་པ་འམ། །མང་ པོ་འདུས་པར་གྱུར་ཀྱང་རུང་།།དེ་ལྡན་ལྷག་པ་མི་སྟོན་ཕྱིར། །སྐབས་དང་ཚིག་ཤུགས་བརྟགས་ནས་ནི། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་གང་རིགས་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚིག་གི་ཕྲད་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་བཅུ་དང་། དེ་ཕྲད་དང་ལྡན་པ་ལས་དོན་ལྷག་ པར་སྟོན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐབས་ཀྱི་ཤུགས་ནི་དགོས་པའི་ཤུགས་སོ། །ཚིག་གི་ཤུགས་ནི་སྒྲ་རྣམ་པར་སྦྱར་བའི་ཤུགས་སོ། །ཤུགས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཆེད་དུ་མ་གཏད་པ་དང་། དངོས་སུ་མ་ཕྲད་པའོ། །གང་རིགས་པ་ནི་དོན་དང་ཚིག་ལ་མི་འགལ་བའོ།

为了说明上文所承诺的第二点，'这两者相合的助词，分为指定和有无两种'这句话说的是：
通用、偏向一方和相合语助词分为指定、有和无两种。其中，如果后者有指定，前者通用不相合的也要以意义来归纳，如果前者有指定，前者就直接归纳，为了说明这点，才说'前者以意义归纳，有时前者直接归纳'。
对这些的总结是：'若是、或是、然而、那么'等词相连。这是说，'若是'或'那么'等词，是否不做前面的指定，或从通用中指定后面的一方。
为了说明具有两种归纳，才说'然而、若是也，具有两种归纳要归纳两者'。这是说，像'然而'或'若是也'这样具有两个词的，'若是'是归纳词，'也'也是归纳词，这样具有两种归纳时，要知道是归纳前者的意愿和后者的其他两者。
其中相合归纳和不相合归纳要依据语境的力量来理解，为了说明这点，才说'相合与差异依语境力'。
有时'如何、怎样、那样、如此、这般'等，加上'怎样'的两种相合，以及其他所有助词，或是压制或是相合，都要归纳为各自的目的。
这是说，'如何'和'怎样'等在相合意义的语境中，加上两个或多个助词也可以，这些全都要归纳为一个意思。那又是怎样呢？有些是前者压制后者而归纳为一，有些是后者压制前者而归纳为一，有些是具有两者的特征也归纳为一个所要表达的意思。
为什么呢？'意义词组合十种，以及助词组合如何，如此两个助词相合，或多个相合也可以，因为不显示超出的意义，观察语境和语势，智者们随理运用。'这是为了说明：所有助词的组合也不会超出十种词组合和助词组合所表达的意义。
语境的力量是需求的力量，语词的力量是语音运用的力量。力量的对象是未特别指向和未直接接触的。合理是指在意义和词语上不相违。

།ད་ནི་ཡི་གེ་དང་མིང་ དང་།།ཚིག་དག་དོན་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་པའི་རྩ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་དཔེ་བསྟན་པ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་གིས། །གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་འདོད་ན། །ཕྲ་རྡུལ་ཆོས་ལ་མཚན་ཉིད་དུ། །དེ་ཤེས་ཆེ་རྡུལ་གོང་བུ་དང་། །གོང་ཆེན་དག་གི་མཚན་ཉིད་ དང་།།ལས་རྣམས་འབད་པ་མེད་པར་ཤེས། །དེ་ཤེས་སྐབས་ཀྱི་བྱ་བ་གང་། །སྦྱོར་བ་དག་ལ་མི་འཇིགས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་འདོད་ན་དང་པོར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་རྡུལ་འདུས་ཏེ་ རྡུལ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།རྡུལ་ཆེན་པོ་འདུས་པ་ལས་གོང་བུར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །གོང་བུ་ལས་གོང་ཆེན་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་ལས་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ལས་དང་མཚན་ཉིད་ལེགས་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་གང་ ཞིག་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འདྲི་བ་ན་འཇིགས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།སྐྱེས་བུ་སྨྲ་བར་འདོད་པ་ཡིས། །གཞི་མཐའི་ཡི་གེའི་བྱེ་བྲག་དག་།ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ན། །དེ་འདུས་མིང་དང་དེ་བཞིན་ཚིག་།ཤློ་ཀ་དང་ནི་རབ་བྱེད་སོགས། །མིང་ཚིག་ཡི་གེ་མཚུངས་པའི་ ཕྱིར།།ཚིག་སྦྱར་འབད་པ་མེད་པར་འགྱུར། །འདི་དག་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སྦྱར་རོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་སྨྲ་བར་འདོད་པ་དེས་དང་པོར་མིང་གི་མཐའི་ཡི་གེའི་བྱེ་བྲག་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡི་གེ་དེ་དག་འདུས་པས་མིང་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིང་འདུས་པ་ལས་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེའི་བྱེ་བྲག་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་གཞན་ཚིག་འདུས་པ་ཤློ་ཀ་དང་། ཤློ་ཀ་འདུས་པ་ལས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། དེ་འདུས་པ་ལས་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་ གི་སྦྱོར་བ་རྣམས་འབད་པ་ཆུང་ངུས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་བསླབས་ནས་ཤེས། །སྨྲ་མཆོག་རྗེས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད། །འབད་པ་ཆུང་ངུས་ཤེས་དེའི་ཕྱིར། །འདི་ནི་བསླབས་པའི་གནས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨྲ་བའི་མཆོག་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་དང་དེའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བའི་སྔོན་གྱི་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ།།ད་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྔོ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་མིང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྔོ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་ལ་འཇུག་བྱེད་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ། །བློ་འབྱེད་གཏི་མུག་གཅོད་པས་མཚོན་ཆ་འདྲ། །མི་ འཇིགས་སྙམས་པ་སྦྱིན་བྱེད་དཔུང་དང་གོ་།དོན་ནོར་སྨྲ་བས་མི་ཉམས་བརྟན་པའི་མཁར། །སྨྲ་མཆོག་རྗེས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད། །སྒྲ་ཉིད་དང་ནི་དོན་ལ་ཁྲིད་པ་ཡི། །འགྲོ་ཀུན་མཐུ་གཉིས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་ཤོག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི འཇུག་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་སྨྲ་བའི་སྒོའོ།།གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་བློ་འབྱེད་ཅིང་གཏི་མུག་གི་དྲ་བ་གཅོད་པས་མཚོན་ཆ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་མཚོན་ཆ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དང་ལྡན་པར་སྨྲ་བའི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཇིགས་ཤིང་སྙེམས་པ་རྙེད་པས་དཔུང་དང་གོ་ཆ་ལྟ་བུའོ། ། རང་གི་བློ་ལ་སྒྲ་དང་དོན་ནོར་བར་སྨྲ་བའི་ཤེས་རབ་འཆལ་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མི་ཉམས་པའི་བློ་བརྟན་པ་རྙེད་པར་བྱེད་པས་བརྟན་པའི་མཁར་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལྟ་བུའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། སྔོན་གྱི་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྨྲས་ཤིང་བཤད་པས འགྲོ་བ་རྣམས་སྒྲ་དང་སྒྲའི་དོན་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྨྲ་བའི་སྒོ་མཚོན་ཆ་ལྟ་བུའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།

现在为了说明文字、名词和句子是确定义理的根本，在此举例说明：
譬如某人若欲了知色法的差别，应先知晓微尘的性质，由此了知大尘、聚合及大聚合的性质和作用，无需费力即可了知。了知此等时，对于任何场合的作用，运用时都无所畏惧。
如同某人想要了知色法的差别，首先应当精通微尘的性质。然后，微尘聚合成大尘，即可了知之。大尘聚合成聚合，即可了知之。聚合成大聚合，其性质和作用也能了知。如此善知性质和作用的人，当有人询问色法的差别时，便无所畏惧。
同样地，欲求言说之人，若能善解基础和词尾字母的差别，由此组成名词以及句子、偈颂和品章等，因名句字相同的缘故，造句将无需费力。此等皆如是。
如是，某人若欲说具有意义的句子，首先应当善解词尾字母的差别。然后，这些字母组合成名词，应当了解其性质。同样，名词组合成句子，了解其差别后，句子组合成偈颂，偈颂组合成品章，由此组合成大论等，以小小努力即可了知诸句子的运用。
因此，这是学习后即知，最胜说者及随说者所说。因少许努力即可了知，此乃学处。
现在说明善根回向，即从名词功德门中说明回向：入义诸说者之门，开慧断痴如利剑，无畏自信如军甲，说义财不衰坚城。最胜说者及随说者所说，于声及引导义理，愿一切众生二力广增长。
是为通达义理之门，故为说门。开启诸补特伽罗之慧，能断愚痴之网，故如利剑。具义说者无所畏惧且得自信，故如军队和铠甲。于自心中说声和义理无误，不为邪慧过患所损，得坚固慧，故如坚固城堡。如是论著，是随顺一切智者及古代诸师所说而宣说，愿众生于声音和声义皆得善巧，此为其义。
《说门利剑论释》圆满。

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་དྲན་པའི་ཡེ་ཤེས་གྲགས་པས་བླ་མ་ནོར་བཟངས་གྲགས་པ་ལས་ ཐོས་ཏེ།སློབ་མ་གཞོན་ནུ་གྲགས་པའི་དོན་དུ་མིང་གི་སྦྱོར་བ་ནི་ཅུང་ཟད་གཞག་།ཕྲད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི་ཅུང་ཟད་བཤད་ནས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།

印度堪布持明智慧称从上师善财称处听闻，为弟子童称的缘故，略作名词的结合，略说助词的结合，译出校对后定稿。


